Zwalczanie enzootycznej białaczki bydła, gruźlicy bydła, brucelozy u bydła…

Dziennik Ustaw z 2007 r. Nr 104 poz. 714
ROZPORZĄDZENIE RADY MINISTRÓW
z dnia 30 maja 2007 r.
w sprawie wprowadzenia programów zwalczania enzootycznej białaczki bydła, gruźlicy bydła, brucelozy u bydła, wścieklizny, gąbczastej encefalopatii bydła oraz programu zwalczania i kontroli zakażeń wirusami wysoce zjadliwej grypy ptaków d. pomoru drobiu u drobiu i ptaków dzikich
(Dz. U. z dnia 13 czerwca 2007 r.)
Na podstawie art. 57 ust. 7 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt (Dz. U. Nr 69, poz. 625, z późn. zm.1)) zarządza się, co następuje:
§ 1. Wprowadza się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej program:
1)   zwalczania enzootycznej białaczki bydła (Enzootic bovine leucosis – EBL), który jest określony w załączniku nr 1 do rozporządzenia;
2)   zwalczania gruźlicy bydła (Bovine tuberculosis), który jest określony w załączniku nr 2 do rozporządzenia;
3)   zwalczania brucelozy u bydła (B. abortus), który jest określony w załączniku nr 3 do rozporządzenia;
4)   zwalczania wścieklizny (Rabies), który jest określony w załączniku nr 4 do rozporządzenia;
5)   zwalczania gąbczastej encefalopatii bydła (Bovine spongiform encephalopathy – BSE), który jest określony w załączniku nr 5 do rozporządzenia;
6)   zwalczania i kontroli zakażeń wirusami wysoce zjadliwej grypy ptaków d. pomoru drobiu u drobiu i ptaków dzikich (Highly patogenic avian influenza – HPAI), który jest określony w załączniku nr 6 do rozporządzenia.
§ 2. Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.
______
1) Zmiany wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2005 r. Nr 23, poz. 188 i Nr 33, poz. 289 oraz z 2006 r. Nr 17, poz. 127, Nr 144, poz. 1045 i Nr 249, poz. 1830.
ZAŁĄCZNIKI
ZAŁĄCZNIK Nr 1
PROGRAM ZWALCZANIA ENZOOTYCZNEJ BIAŁACZKI BYDŁA
(ENZOOTIC BOVINE LEUCOSIS – EBL)
1.     Identyfikacja programu
Państwo Członkowskie:     Rzeczpospolita Polska
Choroba:                  Enzootyczna białaczka bydła
Rok wdrożenia:            2007
Data wysłania
do Komisji Europejskiej:   31 maja 2006 r.
2.     Dane historyczne dotyczące sytuacji epizootycznej w zakresie enzootycznej białaczki bydła
Zwalczanie enzootycznej białaczki bydła jest prowadzone w Rzeczypospolitej Polskiej od 1979 r. Pierwotnie zwalczanie enzootycznej białaczki bydła prowadzono na podstawie rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 sierpnia 1927 r. o zwalczaniu zaraźliwych chorób zwierzęcych (Dz. U. Nr 77, poz. 673, z późn. zm.) oraz rozporządzenia Ministra Rolnictwa z dnia 28 marca 1979 r. w sprawie obowiązku zgłaszania oraz zwalczania enzootycznej białaczki bydła (Dz. U. Nr 8, poz. 51), na podstawie którego w § 1 włączono enzootyczną białaczkę bydła do chorób podlegających zwalczaniu, a jej postać guzowatą do zaraźliwych chorób zwierzęcych podlegających obowiązkowi zgłaszania zgodnie z art. 20 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 sierpnia 1927 r. o zwalczaniu zaraźliwych chorób zwierzęcych. Zgodnie z przepisami powyższego rozporządzenia zwierzę, u którego podejrzewano białaczkę guzowatą, powinno być zabite po uprzednim odosobnieniu i oznakowaniu przez wycięcie trójkątnego otworu w lewej małżowinie usznej, a jego zwłoki poddane badaniu histopatologicznemu w kierunku enzootycznej białaczki bydła. Jeżeli badanie potwierdziło wystąpienie tej choroby, wojewoda wydawał decyzję o uznaniu gospodarstwa za zapowietrzone enzootyczną białaczką bydła.
W decyzji tej wojewoda mógł nakazać:
1)   poddanie zwierząt okresowym badaniom w kierunku enzootycznej białaczki bydła;
2)   odosobnienie lub zabicie zwierząt, u których stwierdzono tę chorobę;
3)   oczyszczenie i odkażenie pomieszczeń dla zwierząt albo zakazać wyprowadzania bydła z gospodarstwa, z wyjątkiem zwierząt przeznaczonych do uboju lub kierowanych do izolacji.
Za bydło zabite przysługiwało odszkodowanie w wysokości wartości rynkowej zwierzęcia.
Jednocześnie, zgodnie z § 3 powyższego rozporządzenia, gospodarstwo uznawane było za wolne od enzootycznej białaczki bydła, jeżeli:
1)   prowadzone były systematyczne badania laboratoryjne, na podstawie których nie wykryto choroby w okresie ostatnich dwóch lat, lub
2)   nie wykryto postaci guzowatej enzootycznej białaczki bydła w okresie ostatnich pięciu lat, a ponadto:
3)   w razie uprzedniego uznania gospodarstwa za zapowietrzone, jeżeli zostały spełnione nakazy i zakazy określone w decyzji wojewody, a zwierzęta nowo wprowadzone do gospodarstwa pochodziły z gospodarstw uznanych za wolne od enzootycznej białaczki bydła.
Obszar województwa był uznawany za wolny od enzootycznej białaczki bydła, jeżeli:
1)   w okresie ostatnich 5 lat w pogłowiu bydła wykryto nie więcej niż 0,03 promile zwierząt dotkniętych białaczką guzowatą;
2)   usuwane były wszystkie zwierzęta, u których stwierdzono enzootyczną białaczkę bydła w wyniku powszechnych okresowych badań laboratoryjnych;
3)   zwierzęta wprowadzane na teren województwa pochodziły z gospodarstw uznanych za wolne od enzootycznej białaczki bydła.
Uznanie gospodarstwa lub obszaru województwa za wolne od tej choroby stwierdzał, zgodnie z powyższym rozporządzeniem, wojewódzki zakład weterynarii. Wojewoda mógł zarządzić badanie bydła w kierunku enzootycznej białaczki bydła oraz rejestrację zwierząt dotkniętych tą chorobą na obszarze województwa, określonych gmin lub gospodarstw oraz wprowadzić ograniczenie lub całkowity zakaz wwozu, wywozu, rozprowadzania bydła do chowu i hodowli oraz do innych celów z obszarów lub gospodarstw nieuznanych za wolne od enzootycznej białaczki bydła. Wojewodowie korzystali z tych możliwości prawnych, jednakże niewystarczające środki budżetowe przeznaczone na zwalczanie chorób zakaźnych zwierząt nie pozwalały na zwalczenie tej choroby na terytorium państwa.
Od 1989 r., tj. od wejścia w życie rozporządzenia Ministra Rolnictwa, Leśnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 3 października 1989 r. w sprawie obowiązku zgłaszania oraz zwalczania enzootycznej białaczki bydła (Dz. U. Nr 57, poz. 341), na podstawie którego do zaraźliwych chorób zwierzęcych podlegających obowiązkowi zgłaszania oraz zwalczania włączono enzootyczną białaczkę bydła, rozpoczęto bardziej intensywne działania mające na celu zwalczenie tej choroby. Przepisy prawa pozwalały w tym czasie na wprowadzenie dodatkowych środków zwalczania, gdyż w razie podejrzenia lub stwierdzenia enzootycznej białaczki bydła mogły zostać zastosowane następujące środki:
1)   odosobnienie, obserwowanie, rejestrowanie i znakowanie zwierząt dotkniętych enzootyczną białaczką bydła;
2)   uznanie gospodarstwa lub jego części za zamknięte dla wyprowadzania i wprowadzania do niego zwierząt chorych, podejrzanych o chorobę bądź wrażliwych na nią oraz określenie sposobu zużycia surowców ze zwierząt dotkniętych enzootyczną białaczką bydła;
3)   zakaz obrotu bydłem dotkniętym enzootyczną białaczką bydła lub podejrzanym o tę chorobę w celach chowu lub hodowli;
4)   badanie przez lekarza weterynarii zwierząt podejrzanych o enzootyczną białaczkę bydła i wrażliwych na nią oraz wykonywanie sekcji zwłok zwierząt zabitych i padłych;
5)   pobieranie próbek części narządów i krwi zwierząt w celach rozpoznawczych;
6)   zabijanie zwierząt dotkniętych enzootyczną białaczką bydła, gdy można przypuszczać, że tylko w ten sposób zostanie opanowane rozprzestrzenianie się choroby;
7)   oczyszczanie i odkażanie pomieszczeń, w których przebywały zwierzęta dotknięte enzootyczną białaczką bydła;
8)   ogłaszanie informacji o wybuchu i wygaśnięciu białaczki.
Za bydło zabite w wyniku decyzji terenowego organu administracji państwowej o właściwości szczególnej do spraw weterynarii stopnia wojewódzkiego posiadaczowi przysługiwało odszkodowanie w wysokości wartości szacunkowej zwierzęcia, pomniejszone o wartość sprzedanego mięsa.
Enzootyczną białaczkę bydła uznawano za wygasłą i następowało uchylenie zastosowanych wymienionych powyżej restrykcji, gdy w gospodarstwie lub jego części:
1)   nie wykryto tej choroby w okresie ostatnich 2 lat;
2)   uzyskano dwukrotny ujemny wynik badania serologicznego w kierunku enzootycznej białaczki bydła, którym objęto całe pogłowie bydła powyżej 2. roku życia, i badania wykonano w okresie ostatnich 12 miesięcy, a przerwa między badaniami nie była mniejsza niż 4 miesiące;
3)   wprowadzane bydło pochodziło z gospodarstw, w których nie stwierdzono enzootycznej białaczki bydła, a zwierzęta powyżej 2. roku życia uzyskały ujemny wynik badania serologicznego.
Dany obszar administracyjny państwa uznawano za wolny od enzootycznej białaczki bydła, jeżeli:
1)   równocześnie w 99,9 % gospodarstw nie stwierdzono enzootycznej białaczki bydła;
2)   usunięto wszystkie zwierzęta, u których stwierdzono tę chorobę.
Od grudnia 1997 r., to jest od wejścia w życie ustawy z dnia 24 kwietnia 1997 r. o zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt, badaniu zwierząt rzeźnych i mięsa oraz o Inspekcji Weterynaryjnej (Dz. U. z 1999 r. Nr 66, poz. 752, z późn. zm.), prowadzono zwalczanie enzootycznej białaczki bydła zgodnie z rozporządzeniem Ministra Rolnictwa, Leśnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 3 października 1989 r. w sprawie obowiązku zgłaszania oraz zwalczania enzootycznej białaczki bydła, które w tym czasie nadal obowiązywało.
Do 1998 r. w Polsce obowiązywał podział administracyjny na 49 województw. W tym okresie wiele województw uzyskało status wolnych od enzootycznej białaczki bydła na podstawie wydanych przez wojewodów rozporządzeń o uzyskaniu statusu wolnego od tej choroby.
Od dnia 1 stycznia 1999 r., w wyniku reformy państwa i powstania nowych województw i powiatów, dokonano zmian w podziale administracyjnym i z tego względu obszar niektórych byłych rejonów objętych zwalczaniem enzootycznej białaczki bydła rozdzielono pomiędzy nowo powstałe powiaty i województwa. Zmiana podziału administracyjnego państwa spowodowała sytuację, że w wielu obecnie istniejących województwach i powiatach doszło do zmiany odsetka stad wolnych i nie można go określić jako większy niż 99,98 %.
W 1999 r. weszło w życie rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 12 października 1999 r. w sprawie określenia rodzaju prób, zakresu badań i sposobu prowadzenia dokumentacji przy badaniach kontrolnych występowania zakażeń zwierząt oraz pozostałości chemicznych, biologicznych, leków i skażeń promieniotwórczych w tkankach zwierząt, mięsie, środkach spożywczych pochodzenia zwierzęcego i niejadalnych surowcach zwierzęcych (Dz. U. Nr 93, poz. 1080, z późn. zm.), które precyzowało sposób postępowania przy zwalczaniu enzootycznej białaczki bydła, a w szczególności sposób prowadzenia badań kontrolnych w kierunku tej choroby. Zasady te były zgodne z przepisami prawa wspólnotowego.
Jednakże należy stwierdzić, że do dnia 1 maja 2004 r. gospodarstwa były traktowane jako pojedyncze jednostki epizootyczne, zatem nie prowadzono monitoringu w odniesieniu do stad, tylko w odniesieniu do gospodarstw na danym obszarze. W zależności od sytuacji epizootycznej powiatów zwierzęta do badania typowano w taki sposób, aby:
1)   na terenie powiatu, gdzie poziom zakażonych zwierząt nie przekraczał 99,8 %, zbadać 1/3 pogłowia w gospodarstwach, przy czym powiaty dzielono na mniejsze jednostki – gminy;
2)   typowanie w przybliżeniu odpowiadało około 1/3 liczebności pogłowia na danym obszarze.
W związku z powyższym na obszarach, które otrzymały status wolnych od enzootycznej białaczki bydła, prowadzono badania kontrolne zgodnie z przedstawionymi wyżej założeniami, a w gospodarstwach, w których wystąpiło podejrzenie enzootycznej białaczki bydła lub stwierdzono wystąpienie tej choroby, prowadzono zwalczanie enzootycznej białaczki bydła. Jednakże ze względu na zbyt małą ilość środków budżetowych, przeznaczonych w szczególności na wykup bydła z dodatnim wynikiem badań w kierunku enzootycznej białaczki bydła, Inspekcja Weterynaryjna nie mogła we właściwy sposób zwalczać tej choroby.
Po dniu 1 maja 2004 r. w stadach uznanych wcześniej za wolne od enzootycznej białaczki bydła nadal są prowadzone badania kontrolne oraz zwalczanie choroby w stadach uznanych za zakażone, ze szczególnym naciskiem na wykupienie wszystkich sztuk bydła z dodatnimi wynikami w kierunku enzootycznej białaczki bydła.
Enzootyczną białaczkę bydła zwalcza się na podstawie przepisów ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt (Dz. U. Nr 69, poz. 625, z późn. zm.) oraz rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 7 lutego 2005 r. w sprawie zwalczania enzootycznej białaczki bydła (Dz. U. Nr 30, poz. 260).
Badania kontrolne w kierunku enzootycznej białaczki bydła prowadzi się zgodnie z rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 grudnia 2004 r. w sprawie określenia jednostek chorobowych, sposobu prowadzenia kontroli oraz zakresu badań kontrolnych zakażeń zwierząt (Dz. U. Nr 282, poz. 2813 oraz z 2006 r. Nr 44, poz. 315). Od tego czasu rozpoczęto prowadzenie badań monitoringowych w kierunku enzootycznej białaczki bydła w stadach.
Liczbę badań w kierunku enzootycznej białaczki bydła wraz z liczbą dodatnich wyników w latach 1999-2004 ilustrują tabele 1-3.
Tabela 1
1999 r. 2000 r.
Województwo liczba zbadanych sztuk bydła liczba sztuk bydła z dodatnim wynikiem badania % liczba zbadanych sztuk bydła liczba sztuk bydła z dodatnim wynikiem badania %
dolnośląskie 83.987 1.629 1,94 66.356 1.158 1,75
kujawsko-pomorskie 111.259 1.984 1,78 128.413 3.836 2,99
lubelskie 56.282 245 0,44 96.069 134 0,14
lubuskie 71.276 1.313 1,84 63.156 1.731 2,74
łódzkie 116.678 373 0,32 102.254 370 0,36
małopolskie 53.870 87 0,16 62.332 169 0,27
mazowieckie 171.551 866 0,5 255.690 1.797 0,7
opolskie 55.430 920 1,66 68.856 1.346 1,95
podkarpackie 58.494 137 0,23 38.783 115 0,3
podlaskie 128.242 559 0,44 137.616 648 0,47
pomorskie 82.772 1.837 2,22 114.984 2.775 2,41
śląskie 41.190 606 1,47 54.098 511 0,94
świętokrzyskie 40.076 59 0,15 41.711 56 0,13
warmińsko-mazurskie 92.970 1.351 1,45 111.019 1.769 1,59
wielkopolskie 194.228 8.924 4,59 334.565 7.669 2,29
zachodniopomorskie 14.954 820 5,48 71.303 5.060 7,1
RAZEM: 1.373.259 21.710 1.747.205 29.144
Tabela 2
2001 r. 2002 r.
Województwo liczba zbadanych sztuk bydła liczba sztuk bydła z dodatnim wynikiem badania % liczba zbadanych sztuk bydła liczba sztuk bydła z dodatnim wynikiem badania %
dolnośląskie 56.748 658 1,16 165.777 2.181 1,32
kujawsko-pomorskie 104.399 2.885 2,76 88.127 161 0,18
lubelskie 84.948 126 0,15 44.622 1.090 2,44
lubuskie 40.624 1.657 4,08 111.192 354 0,32
łódzkie 102.379 388 0,38 56.543 107 0,19
małopolskie 75.729 138 0,18 72.042 994 1,38
mazowieckie 320.237 2.140 0,67 65.535 690 1,05
opolskie 62.490 699 1,12 43.448 67 0,15
podkarpackie 51.552 55 0,11 22.423 101 0,45
podlaskie 129.638 362 0,28 72.877 1.487 2,04
pomorskie 92.522 1.509 1,63 51.842 293 0,57
śląskie 47.304 308 0,65 37.930 37 0,10
świętokrzyskie 31.693 50 0,16 194.804 2.743 1,41
warmińsko-mazurskie 176.328 1.773 1,01 299.761 5.876 1,96
wielkopolskie 332.534 6.090 1,83 64.306 3.987 6,20
zachodniopomorskie 66.563 3.792 5,70 1.435.412 20.805 1,45
RAZEM: 1.775.688 22.630 2.826.641 40.973
Tabela 3
2003 r. 2004 r.
Województwo liczba zbadanych sztuk bydła liczba sztuk bydła z dodatnim wynikiem badania % liczba zbadanych sztuk bydła liczba stad z dodatnim wynikiem badania %
dolnośląskie 73.461 812 1,11 65.581 70 0,11
kujawsko-pomorskie 110.344 139 0,13 76.798 80 0,10
lubelskie 91.714 77 0,08 80.260 20 0,02
lubuskie 48.229 788 1,63 40.178 145 0,36
łódzkie 143.481 475 0,33 180.143 108 0,06
małopolskie 64.590 135 0,21 75.011 59 0,08
mazowieckie 313.855 988 0,31 480.842 643 0,13
opolskie 68.197 596 0,87 63.591 33 0,05
podkarpackie 41.164 73 0,18 47.735 55 0,12
podlaskie 33.049 135 0,41 140.756 116 0,08
pomorskie 81.529 1.101 1,35 75.922 582 0,77
śląskie 50.265 173 0,34 46.805 38 0,08
świętokrzyskie 39.518 52 0,13 32.973 12 0,04
warmińsko-mazurskie 141.537 935 0,66 155.233 465 0,30
wielkopolskie 310.736 4.508 1,45 253.314 2.018 0,80
zachodniopomorskie 50.798 1.866 3,67 52.722 483 0,92
RAZEM: 1.662.467 12.853 1.867.864 4.927
Graficzne odzwierciedlenie tabel 1-3 przedstawiają wykresy 1-3.
Wykres 1
Wykres 2
Wykres 3
Większość przypadków enzootycznej białaczki bydła jest diagnozowana na etapie przedklinicznym. W tym celu do diagnostyki wykorzystuje się metody badania serologicznego. Opisywane w programie wielkości odnoszą się do tego etapu przebiegu choroby.
Guzowata postać białaczki bydła występuje w Rzeczypospolitej Polskiej bardzo rzadko. W 2004 r. odnotowano 12 potwierdzonych przypadków, natomiast w 2005 r. – 16 przypadków, przede wszystkim w województwach warmińsko-mazurskim i kujawsko-pomorskim.
Na podstawie danych przedstawionych w ust. 6 pkt 1 można przyjąć, że obecnie najbardziej satysfakcjonująca sytuacja w odniesieniu do białaczki jest w województwach: lubelskim, podkarpackim i świętokrzyskim, a najmniej w województwach: kujawsko-pomorskim, lubuskim, pomorskim, warmińsko-mazurskim, wielkopolskim oraz zachodniopomorskim.
3.     Opis programu
Program zwalczania enzootycznej białaczki bydła był prowadzony w Rzeczypospolitej Polskiej w 2006 r. ze środków budżetu państwa. Natomiast od 2007 r. wprowadza się program zwalczania tej choroby współfinansowany ze środków Unii Europejskiej. Programem zostanie objętych 16 województw, w których skład wchodzi 314 powiatów oraz 65 miast na prawach powiatu.
Okres trwania programu zwalczania enzootycznej białaczki bydła jest zaplanowany na 3 kolejne lata kalendarzowe, tj. lata 2007-2009. Ze względu na przewidywaną dynamikę zmian w zakresie sytuacji epizootycznej dotyczącej enzootycznej białaczki bydła program ten będzie przedkładany Komisji Europejskiej w formie corocznych wniosków.
Celem programu jest doprowadzenie do uznania poszczególnych regionów – powiatów za urzędowo wolne od enzootycznej białaczki bydła poprzez doprowadzenie do uzyskania przez minimum 99,8 % stad na ich obszarze statusu stad urzędowo wolnych od enzootycznej białaczki bydła. Celem długofalowym jest umożliwienie uznania terytorium Rzeczypospolitej Polskiej za urzędowo wolne od tej choroby.
4.     Środki przewidziane programem
Sposób postępowania w przypadku wystąpienia podejrzenia lub stwierdzenia enzootycznej białaczki bydła w stadzie jest określony w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 7 lutego 2005 r. w sprawie zwalczania enzootycznej białaczki bydła oraz w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 27 czerwca 2005 r. w sprawie szczegółowych wymagań weterynaryjnych niezbędnych do uzyskania i zachowania uznania stada lub gospodarstwa za urzędowo wolne lub wolne od chorób zakaźnych zwierząt (Dz. U. Nr 126, poz. 1058), które wdrażają postanowienia dyrektywy Rady 64/432/EWG z dnia 26 czerwca 1964 r. w sprawie problemów zdrowotnych zwierząt wpływających na handel wewnątrzwspólnotowy bydłem i trzodą chlewną (Dz. Urz. WE 121 z 29.07.1964, str. 1977; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 1, str. 13).
Przepisy wymienionych rozporządzeń będą stanowić podstawę prawną podejmowanych działań.
4.1.   Wykaz środków przewidzianych programem
Okres trwania programu: rok 2007
[x] kontrola [x] zwalczanie
[x] badanie [x] badanie
[x] ubój zwierząt chorych [x] ubój zwierząt chorych
[ ] zabijanie zwierząt chorych [ ] zabijanie zwierząt chorych
[ ] szczepienie [ ] rozszerzenie zabijania lub uboju
[ ] leczenie [ ] niszczenie produktów
[ ] niszczenie produktów
[x] monitorowanie lub nadzór
[ ] inne środki (wymienić)
4.2.   Władza centralna odpowiedzialna za nadzór i koordynację w województwach, na których obszarze program będzie realizowany
Zgodnie z art. 57 ust. 8 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt, organ szczebla centralnego – Główny Lekarz Weterynarii nadzoruje realizację programu zwalczania chorób zakaźnych zwierząt, a ponieważ jest on współfinansowany ze środków Unii Europejskiej, informuje Komisję Europejską o postępach w jego realizacji zgodnie z przepisami obowiązującymi w Unii Europejskiej.
4.3.   Wskazanie obszarów geograficznych, na których program będzie realizowany
Program będzie realizowany na całym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w 16 województwach, w których skład wchodzi 314 powiatów oraz 65 miast na prawach powiatu.
4.4.   Działania wdrożone programem
4.4.1. Akty prawne stanowiące podstawę do rejestracji stad – gospodarstw
Stada – gospodarstwa w Polsce, gdzie są utrzymywane zwierzęta gospodarskie, są zarejestrowane w Centralnej Bazie Danych Systemu Identyfikacji i Rejestracji Zwierząt prowadzonym przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa o gospodarstwach, zgodnie z poniższymi przepisami:
1)   ustawą z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2004 r. Nr 10, poz. 76, z późn. zm.);
2)   ustawą z dnia 2 kwietnia 2004 r. o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt (Dz. U. Nr 91, poz. 872, z późn. zm.);
3)   ustawą z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt;
4)   rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 16 czerwca 2004 r. w sprawie szczegółowego zakresu danych zamieszczanych w rejestrze zwierząt gospodarskich oznakowanych (Dz. U. Nr 152, poz. 1605).
4.4.2. Akty prawne stanowiące podstawę do identyfikacji i rejestracji zwierząt:
1)   ustawa z dnia 2 kwietnia 2004 r. o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt;
2)   rozporządzenie nr 1760/2000 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 17 lipca 2000 r. ustanawiające system identyfikacji i rejestracji bydła dotyczący etykietowania wołowiny i produktów z wołowiny i uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 820/97 (Dz. Urz. UE L 204 z 11.08.2000, str. 1; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 30, str. 248);
3)   rozporządzenie Komisji nr 911/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie wykonania rozporządzenia (WE) nr 1760/2000 Parlamentu Europejskiego i Rady w zakresie kolczyków, paszportów i rejestrów gospodarstw (Dz. Urz. UE L 163 z 30.04.2004, str. 65; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 46, str. 242);
4)   rozporządzenie Komisji nr 494/98 z dnia 27 lutego 1998 r. ustanawiające szczegółowe przepisy wykonawcze do rozporządzenia Rady (WE) nr 820/97 w odniesieniu do stosowania minimalnych sankcji administracyjnych w ramach systemu identyfikacji i rejestracji bydła (Dz. Urz. WE L 60 z 28.02.1998, str. 78; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 46, str. 12);
5)   rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 24 maja 2004 r. w sprawie sposobu oznakowania bydła, owiec i kóz oraz świń, określenia wzorów znaków identyfikacyjnych oraz wymagań i warunków technicznych kolczyków dla zwierząt gospodarskich (Dz. U. Nr 136, poz. 1455, z późn. zm.);
6)   rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 28 lipca 2004 r. w sprawie określenia wzoru paszportu konia i wzoru paszportu bydła (Dz. U. Nr 203, poz. 2083);
7)   rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 29 lipca 2005 r. w sprawie księgi rejestracji bydła, świń, owiec lub kóz (Dz. U. Nr 151, poz. 1268 oraz z 2007 r. Nr 18, poz. 106).
Bydło w Rzeczypospolitej Polskiej podlega obowiązkowi oznakowania za pomocą pary kolczyków oraz rejestracji w Centralnej Bazie Danych Systemu Identyfikacji i Rejestracji Zwierząt. Każdy kolczyk zawiera indywidualny numer identyfikacyjny zwierzęcia oraz zakodowane w kodzie kreskowym inne dodatkowe informacje. Posiadacz bydła ma obowiązek zakolczykować nowo narodzone cielę niezwłocznie po urodzeniu i przesłać zgłoszenie o urodzeniu do Centralnej Bazy Danych. Na wykonanie tych czynności posiadacz zwierzęcia ma 7 dni.
Wszystkie sztuki bydła zaopatrzone są w paszporty, które towarzyszą zwierzętom od urodzenia do śmierci. Wszystkie zdarzenia takie, jak przemieszczenie z gospodarstwa do gospodarstwa, rzeźni, zakładu przetwórczego, padnięcie są zgłaszane do Centralnej Bazy Danych.
Siedziby stada są zarejestrowane w Centralnej Bazie Danych, a każda z nich posiada indywidualny numer. W każdym gospodarstwie posiadacz bydła prowadzi rejestr stada bydła. Wszystkie sztuki bydła znajdujące się w gospodarstwie są wpisane do tego rejestru. Rejestr zawiera informacje dotyczące daty urodzeń, zakupów, sprzedaży, padnięć bydła, płci i rasy zwierząt.
Wszystkie wyżej wymienione środki są ustanowione zgodnie z przepisami Unii Europejskiej nie tylko z powodu identyfikacji i rejestracji zwierząt, ale także ze względu na ochronę zdrowia zwierząt. Istniejący system w przypadku wystąpienia choroby zakaźnej może zostać użyty do śledzenia przemieszczeń zwierząt.
Zastosowanie możliwości wynikających z funkcjonowania Centralnej Bazy Danych pozwoli na skuteczne odtwarzanie historii zwierząt, a tym samym na śledzenie potencjalnych dróg zakażenia wirusem enzootycznej białaczki bydła i potwierdzania dokonywanych przemieszczeń ze stad o tym samym lub różnym statusie epizootycznym. Ponadto oznakowanie bydła zgodnie z przyjętym systemem pozwoli na jednoznaczną identyfikację zwierząt podejrzanych o zakażenie oraz zakażonych.
4.4.3. Podstawy prawne obowiązku zgłaszania chorób zakaźnych zwierząt:
Zgodnie z art. 41 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt, enzootyczna białaczka bydła podlega obowiązkowi zwalczania.
Zgodnie z art. 42 tej ustawy, w przypadku podejrzenia wystąpienia enzootycznej białaczki bydła posiadacz jest obowiązany do niezwłocznego zawiadomienia o tym organu Inspekcji Weterynaryjnej albo najbliższego podmiotu świadczącego usługi z zakresu medycyny weterynaryjnej, albo wójta (burmistrza, prezydenta miasta). Ponadto posiadacz jest obowiązany do: pozostawienia zwierząt w miejscu ich przebywania i niewprowadzania tam innych zwierząt, uniemożliwienia osobom postronnym dostępu do pomieszczeń lub miejsc, w których znajdują się zwierzęta podejrzane o zakażenie lub chorobę lub zwłoki zwierzęce, wstrzymania się od wywożenia, wynoszenia i zbywania produktów, w szczególności mięsa, zwłok zwierzęcych, pasz, wody, ściółki, nawozów naturalnych w rozumieniu przepisów o nawozach i nawożeniu i innych przedmiotów znajdujących się w miejscu, w którym wystąpiła choroba, udostępnienia organom Inspekcji Weterynaryjnej zwierząt i zwłok zwierzęcych do badań i zabiegów weterynaryjnych, a także udzielania pomocy przy ich wykonywaniu, udzielania organom Inspekcji Weterynaryjnej oraz osobom działającym w imieniu tych organów wyjaśnień i podawania informacji, które mogą mieć znaczenie dla wykrycia choroby i źródeł zakażenia lub zapobiegania jej szerzeniu się. Tak samo powinny postępować wszystkie podmioty oraz osoby mające kontakt ze zwierzętami w związku z wykonywaniem obowiązków służbowych lub zawodowych.
Podstawową zasadą prawodawstwa krajowego, tj. przepisów ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt, jest obowiązek zgłoszenia podejrzenia wystąpienia choroby. W przypadku otrzymania dodatniego wyniku badania zwierzęcia mają zastosowanie wszystkie środki przewidziane w przepisach Unii Europejskiej. Zakażone bydło, jak również jego potomstwo są poddawane ubojowi. Wyjątek stanowi postać kliniczna choroby (postać guzowata), przy której zwierzęta są zabijane i całkowicie niszczone.
4.4.4. Środki przewidziane w przypadku uzyskania dodatnich wyników badań w kierunku enzootycznej białaczki bydła:
Akty prawne:
1)   ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt;
2)   rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 7 lutego 2005 r. w sprawie zwalczania enzootycznej białaczki bydła;
3)   rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 27 czerwca 2005 r. w sprawie szczegółowych wymagań weterynaryjnych niezbędnych do uzyskania i zachowania uznania stada lub gospodarstwa za urzędowo wolne lub wolne od chorób zakaźnych zwierząt.
W przypadku otrzymania dodatniego wyniku badania, w zależności od sytuacji, powiatowy lekarz weterynarii podejmuje następujące działania:
1)   wyznacza ognisko choroby;
2)   powiadamia podmiot skupujący mleko o zawieszeniu temu stadu statusu stada urzędowo wolnego od choroby;
3)   zakazuje przemieszczania bydła do stada oraz ze stada, chyba że przemieszczenie to jest przeprowadzane w celu dokonania natychmiastowego uboju;
4)   zakazuje karmienia mlekiem pochodzącym od krów, u których stwierdzono chorobę, chyba że:
a)   zostanie ono poddane obróbce cieplnej,
b)   będą nim karmione wyłącznie zwierzęta z tego samego gospodarstwa;
5)   zakazuje dostarczania mleka pochodzącego od krów, u których stwierdzono chorobę, do zakładu przetwórczego w celu przetworzenia, chyba że zostanie ono poddane obróbce cieplnej pod jego nadzorem;
6)   nakazuje odosobnienie w stadzie zwierząt, u których stwierdzono chorobę, a następnie:
a)   nakazuje wykonanie testów w kierunku enzootycznej białaczki bydła u pozostałych zwierząt w stadzie w wieku powyżej 12. miesiąca życia,
b)   nakazuje przeprowadzenie oczyszczania i odkażania:
-   miejsc dotychczasowego utrzymywania tych zwierząt,
-   sprzętu i narzędzi używanych do pozyskiwania i przechowywania mleka od tych zwierząt,
-   sprzętu i narzędzi używanych przy utrzymywaniu tych zwierząt;
7)   nakazuje przeprowadzenie odkażania nawozu naturalnego;
8)   nakazuje zabicie lub ubój zwierząt, u których stwierdzono chorobę.
4.4.5. Akt prawny stanowiący podstawę różnicowania statusu stad – rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 27 czerwca 2005 r. w sprawie szczegółowych wymagań weterynaryjnych niezbędnych do uzyskania i zachowania uznania stada lub gospodarstwa za urzędowo wolne lub wolne od chorób zakaźnych zwierząt.
4.4.6. Procedury kontrolne, w szczególności zasady przemieszczania zwierząt narażonych na kontakt lub zakażenie chorobą, oraz regularne kontrole gospodarstw lub obszarów, których to dotyczy.
Procedury kontrolne w zakażonych stadach i zasady przemieszczania określają następujące przepisy:
1)   ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt;
2)   rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 7 lutego 2005 r. w sprawie zwalczania enzootycznej białaczki bydła;
3)   rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 27 czerwca 2005 r. w sprawie szczegółowych wymagań weterynaryjnych niezbędnych do uzyskania i zachowania uznania stada lub gospodarstwa za urzędowo wolne lub wolne od chorób zakaźnych zwierząt.
4.4.7. Regulacje w zakresie przeprowadzania kontroli choroby, w tym testy.
W odniesieniu do kontroli prowadzonej w kierunku wykrywania i nadzoru nad enzootyczną białaczką bydła zgodnie z obowiązującymi przepisami wykorzystuje się następujące metody badawcze:
Testy laboratoryjne:
1)   test immunoenzymatyczny (ELISA) z serwatką mleka;
2)   test immunoenzymatyczny (ELISA) z krwią;
3)   test immunodyfuzji w żelu agarowym (AGID).
Badania diagnostyczne potwierdzające wystąpienie enzootycznej białaczki bydła to:
1)   badanie histopatologiczne;
2)   reakcja polimeryzacji łańcuchowej (PCR) – wykrywanie kwasu nukleinowego wirusa.
Rodzaj badań oraz przypadki, w jakich są wykonywane, określają przepisy:
1)   rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 7 lutego 2005 r. w sprawie zwalczania enzootycznej białaczki bydła;
2)   rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 27 czerwca 2005 r. w sprawie szczegółowych wymagań weterynaryjnych niezbędnych do uzyskania i zachowania uznania stada lub gospodarstwa za urzędowo wolne lub wolne od chorób zakaźnych zwierząt;
3)   rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 grudnia 2004 r. w sprawie określenia jednostek chorobowych, sposobu prowadzenia kontroli oraz zakresu badań kontrolnych zakażeń zwierząt.
4.4.8. Akt prawny stanowiący podstawę do uzyskania odszkodowań za zabite bydło – ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt.
Zgodnie z przepisami tej ustawy za bydło zabite lub poddane ubojowi z nakazu organów Inspekcji Weterynaryjnej albo za zwierzęta padłe w wyniku zastosowania zabiegów, nakazanych przez te organy przy zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt podlegających obowiązkowi zwalczania, przysługuje odszkodowanie ze środków budżetu państwa.
Odszkodowanie przysługuje w wysokości wartości rynkowej zwierzęcia.
Wartość rynkową zwierzęcia określa się na podstawie średniej z 3 kwot oszacowania przyjętych przez powiatowego lekarza weterynarii oraz 2 rzeczoznawców wyznaczonych przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta) z listy prowadzonej przez powiatowego lekarza weterynarii.
W przypadku zwierzęcia poddanego ubojowi, którego mięso jest zdatne do spożycia przez ludzi, odszkodowanie pomniejsza się o kwoty uzyskane ze sprzedaży mięsa i ubocznych produktów zwierzęcych pozyskanych od tego zwierzęcia.
Odszkodowanie ze środków budżetu państwa przysługuje również za zniszczone, z nakazu organu Inspekcji Weterynaryjnej przy zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt podlegających obowiązkowi zwalczania, produkty pochodzenia zwierzęcego w rozumieniu przepisów o produktach pochodzenia zwierzęcego, pasze oraz sprzęt, które nie mogą być poddane odkażaniu.
Odszkodowanie przysługuje w wysokości wartości rynkowej zniszczonych produktów pochodzenia zwierzęcego w rozumieniu przepisów o produktach pochodzenia zwierzęcego, pasz oraz sprzętu, określonej na podstawie średniej z 3 kwot oszacowania przyjętych przez powiatowego lekarza weterynarii oraz 2 rzeczoznawców wyznaczonych przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta) z listy prowadzonej przez powiatowego lekarza weterynarii.
Decyzja w sprawie odszkodowania wydana przez powiatowego lekarza weterynarii jest ostateczna. Posiadacz zwierzęcia niezadowolony z tej decyzji może, w terminie miesiąca od dnia jej doręczenia, wnieść powództwo do sądu rejonowego.
Osobom, którym nie przysługuje odszkodowanie, a które przyczyniły się do szybkiej likwidacji choroby zakaźnej, wojewódzki lekarz weterynarii, na wniosek powiatowego lekarza weterynarii, może przyznać nagrodę ze środków budżetu państwa.
Wypłacone odszkodowania nie podlegają zajęciu na pokrycie należności publicznych, jeżeli zostaną wykorzystane na odtworzenie wcześniej posiadanego stanu zwierząt.
Podmiotowi, który poniósł koszty związane z zabiciem lub ubojem zwierząt, transportowaniem zwierząt lub zwłok zwierzęcych albo unieszkodliwieniem zwłok zwierzęcych, wykonując nakazy Inspekcji Weterynaryjnej, przysługuje ze środków budżetu państwa zwrot faktycznie poniesionych wydatków.
5.     Ogólny opis kosztów i korzyści
Szczegółowy katalog wydatków związanych z realizacją programu obejmuje w szczególności wydatki ponoszone na:
1)   zakup odczynników, testów i innych materiałów do badań laboratoryjnych;
2)   zakup produktów leczniczych weterynaryjnych i wyrobów stosowanych w medycynie weterynaryjnej, a także sprzętu jednorazowego użytku, niezbędnych do wykonywania zabiegów profilaktycznych lub diagnostycznych oraz pobierania próbek do badań laboratoryjnych;
3)   dojazd w celu pobrania próbek oraz dowóz próbek do laboratorium;
4)   transport zwierząt do rzeźni w celu wykonania uboju związanego ze zwalczaniem chorób zakaźnych zwierząt, dokonanie takiego uboju, odkażanie rzeźni po takim uboju, zastosowanie odpowiednich technologii przetwarzania mięsa oraz unieszkodliwianie ubocznych produktów zwierzęcych;
5)   unieszkodliwianie przez wyspecjalizowane podmioty gospodarcze odpadów powstałych przy badaniach laboratoryjnych;
6)   odkażanie przez wyspecjalizowane podmioty gospodarcze pomieszczeń, miejsc przebywania i utrzymywania zwierząt, środków transportu oraz miejsc załadunku i miejsc przeprowadzania zwierząt, zarządzone przez powiatowego lekarza weterynarii;
7)   odszkodowania, zapomogi i nagrody za zwierzęta zabite lub poddane ubojowi z nakazu powiatowego lekarza weterynarii lub padłe z powodu zachorowania na tę chorobę, odszkodowania za zniszczone z nakazu powiatowego lekarza weterynarii produkty pochodzenia zwierzęcego, pasze i sprzęt, które nie mogą być poddane odkażeniu;
8)   wynagrodzenia i dojazdy rzeczoznawców powołanych do oszacowania wartości rynkowej zwierząt, produktów pochodzenia zwierzęcego, pasz i sprzętu, niezbędnych do ustalenia wysokości odszkodowań, o których mowa w pkt 7;
9)   badania laboratoryjne zlecone do wykonania laboratoriom innym niż zakłady higieny weterynaryjnej;
10)  wynagrodzenia lekarzy weterynarii i innych osób wyznaczonych przez powiatowego lekarza weterynarii do wykonywania określonych czynności związanych ze zwalczaniem tej choroby, zwrot kosztów dojazdu do miejsca wykonania czynności oraz użytych produktów leczniczych weterynaryjnych i wyrobów stosowanych w medycynie weterynaryjnej.
Wszystkie wyżej wymienione wydatki są ponoszone przez Inspekcję Weterynaryjną. Wynika to z faktu zaliczenia enzootycznej białaczki bydła do chorób podlegających obowiązkowi zwalczania wymienionych w załączniku nr 2 do ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt. Przy realizacji programu nie przewiduje się kosztów, które mieliby ponosić posiadacze zwierząt.
Do bezpośrednich korzyści wynikających z realizacji programu należy zaliczyć:
1)   eliminację ze stad bydła zwierząt zakażonych wirusem enzootycznej białaczki bydła;
2)   uzyskanie lub odzyskanie przez stada statusu stada urzędowo wolnego od enzootycznej białaczki bydła;
3)   eliminację wirusa enzootycznej białaczki bydła z populacji bydła w takim stopniu, który umożliwi uzyskanie przez poszczególne regiony na terenie Rzeczypospolitej Polskiej statusu regionów urzędowo wolnych od enzootycznej białaczki bydła;
4)   utrzymanie przez regiony statusu regionów urzędowo wolnych od enzootycznej białaczki bydła i docelowe uzyskanie przez Rzeczpospolitą Polską statusu państwa urzędowo wolnego od enzootycznej białaczki bydła.
Do korzyści wynikających pośrednio z realizacji programu należy zaliczyć:
1)   umożliwienie posiadaczom stad, w związku z faktem uzyskania przez stado statusu stada urzędowo wolnego od enzootycznej białaczki bydła, wprowadzania do handlu zwierząt pochodzących z tych stad, a tym samym zwiększenie opłacalności prowadzonej działalności;
2)   zmniejszenie ilości stad zakażonych wirusem enzootycznej białaczki bydła, co po osiągnięciu poziomu zakażeń mniejszego niż 0,2 % w skali regionu pozwoli na zmianę cyklu programu monitoringowego ze 100 % stad badanych corocznie na 100 % stad badanych w okresie 3 lat (około 33 % stad rocznie) i w efekcie na obniżenie kosztów prowadzonego monitoringu;
3)   zmianę sposobu pobrania próbki poprzez eliminację próbek krwi na rzecz badania próbek zbiorczych mleka – nieinwazyjna metoda pobierania próbek.
Szczegółowe wyliczenie kosztów zawarto w ust. 8 programu.
6.     Dane o rozwoju choroby w okresie ostatnich pięciu lat
Ze względu na poprzednio obowiązujące zasady prowadzenia i zbierania informacji dotyczących monitoringu enzootycznej białaczki bydła brak jest danych za okres przed 2004 r., wobec czego są prezentowane jedynie dane za lata 2004 i 2005.
6.1.   Dane dotyczące stad (jedna tabela /jeden rok/ jeden gatunek)
Rok: 2004 Stan na dzień: 31 grudnia
Choroba: enzootyczna białaczka bydła Gatunek zwierząt: bydło
Region Ogólna liczba stad Ogólna liczba stad objętych programem Liczba stad zbadanych Liczba stad zakażonych Liczba nowych stad zakażonych Liczba stad poddanych likwidacji % stad zakażonych poddanych likwidacji Wskaźniki
% zbadanych stad objętych programem
% zakażonych stad;
przewaga stad w okresie
% nowych stad zakażonych; częstotliwość występowania w stadach
1 2 3 4 5 6 7
8 =
(7/5)x100
9 =
(4/3)x100
10 =
(5/4)x100
11 =
(6/4)x100
Ogółem 882.761 882.761 381.040 4.927 brak danych brak danych brak danych 43,16 1,29 brak danych
Rok: 2005 Stan na dzień: 31 grudnia
Choroba: enzootyczna białaczka bydła Gatunek zwierząt: bydło
Liczba stad zakażonych Liczba nowych stad zakażonych Liczba stad poddanych likwidacji % stad zakażonych poddanych likwidacji Wskaźniki
% zbadanych stad objętych programem % zakażonych stad; przewaga stad w okresie
% nowych stad zakażonych;
częstotliwość występowania w stadach
1 2 3 4 5 6 7
8 =
(7/5)x100
9 =
(4/3)x100
10 =
(5/4)x100
11 =
(6/4)x100
Ogółem 928.809 928.809 369.701 2.001 brak danych brak danych brak danych 39,80 0,54 brak danych
6.2.   Dane dotyczące zwierząt (jedna tabela /jeden rok/ jeden gatunek)
Rok: 2004 Stan na dzień: 31 grudnia
Choroba: enzootyczna białaczka bydła Gatunek zwierząt: bydło
Ubój Wskaźniki
liczba zwierząt z dodatnim wynikiem badania poddanych ubojowi lub odstrzelonych ogólna liczba zwierząt poddanych ubojowi % zbadanych zwierząt objętych programem % zwierząt z dodatnim wynikiem badania; okres powszechnego występowania zwierząt
1 2 3 4 5 6 7 8 9=(4/3)x100 10=(6/4)x100
Ogółem 5.650.399 1.867.864 1.867.864 1.853.395 brak danych brak danych brak danych 100 brak danych
Rok: 2005 Stan na dzień: 31 grudnia
Choroba: enzootyczna białaczka bydła Gatunek zwierząt: bydło
Ubój Wskaźniki
liczba zwierząt z dodatnim wynikiem badania poddanych ubojowi lub odstrzelonych ogólna liczba zwierząt poddanych ubojowi % zbadanych zwierząt objętych programem % zwierząt z dodatnim wynikiem badania; okres powszechnego występowania zwierząt
1 2 3 4 5 6 7 8 9=(4/3)x100 10=(6/4)x100
Ogółem 6.142.251 1.613.575 1.613.575 1.600.234 9.912 brak danych brak danych 100 0,61
6.3.   Dane dotyczące nadzoru i testów laboratoryjnych
Rok: 2004 Stan na dzień: 31 grudnia
Choroba: enzootyczna białaczka bydła Gatunek zwierząt: bydło
Region Testy serologiczne Testy mikrobiologiczne lub wirusologiczne Inne testy
liczba zbadanych próbek liczba próbek z dodatnim wynikiem liczba zbadanych próbek liczba próbek z dodatnim wynikiem liczba zbadanych próbek liczba próbek z dodatnim wynikiem
Ogółem 1.867.864 brak danych 137 53
Rok: 2005 Stan na dzień: 31 grudnia
Choroba: enzootyczna białaczka bydła Gatunek zwierząt: bydło
Testy serologiczne Testy mikrobiologiczne lub wirusologiczne Inne testy
liczba zbadanych próbek liczba próbek z dodatnim wynikiem liczba zbadanych próbek liczba próbek z dodatnim wynikiem liczba zbadanych próbek liczba próbek z dodatnim wynikiem
Ogółem 1.613.575 9.912 26 20
6.4.   Dane dotyczące statusu stad na koniec każdego roku
Rok: 2004 Choroba: enzootyczna białaczka bydła Gatunek zwierząt: bydło Stan na dzień: 31 grudnia
Region Status stad i zwierząt objętych programem
łączna liczba stad i zwierząt objętych programem status nieznany stado nie jest wolne lub nie jest urzędowo wolne stado wolne lub urzędowo wolne zawieszone stado wolne stado urzędowo wolne
ostatni dodatni wynik badania ostatni ujemny wynik badania
stada zwierzęta stada zwierzęta stada zwierzęta stada zwierzęta stada zwierzęta stada zwierzęta stada zwierzęta
Ogółem 882.761 5.650.399 brak danych brak danych brak danych brak danych brak danych brak danych brak danych brak danych brak danych brak danych brak danych brak danych
Rok: 2005 Choroba: enzootyczna białaczka bydła Gatunek zwierząt: bydło Stan na dzień: 31 grudnia
Status stad i zwierząt objętych programem
status nieznany stado nie jest wolne lub nie jest urzędowo wolne stado wolne lub urzędowo wolne zawieszone
ostatni dodatni wynik badania ostatni ujemny wynik badania
stada zwierzęta stada zwierzęta stada zwierzęta stada zwierzęta stada zwierzęta stada zwierzęta stada zwierzęta
Ogółem 928.809 6.142.251 0 0 brak danych brak danych brak danych brak danych 5.800 brak danych 858.185 brak danych 12.775 brak danych
7.     Cele do realizacji
7.1.   Cele do osiągnięcia w odniesieniu do badań
Obecnie badania w kierunku enzootycznej białaczki bydła w Rzeczypospolitej Polskiej przeprowadza się, badając próbkę krwi przy zastosowaniu testu immunoenzymatycznego (ELISA). Margines badań stanowi badanie łączonych próbek mleka oraz test immunodyfuzji w żelu agarowym. Długofalowym celem jest uzyskanie znaczącej poprawy sytuacji epizootycznej w stadach bydła i przesunięcie punktu ciężkości z badań krwi na badanie mleka. Działanie takie znajdzie szerokie poparcie wśród posiadaczy zwierząt oraz pozwoli na nieinwazyjne pobieranie próbek do badań.
Choroba: enzootyczna białaczka bydła Gatunek zwierząt: bydło
Region Rodzaj testu Docelowa populacja Rodzaj próby Cel Liczba planowanych testów
Rzeczpospolita Polska ELISA żywe zwierzęta w stadach krew stada posiadające status urzędowo wolnych od enzootycznej białaczki bydła 176.963
stada wymagające 1 badania do uzyskania statusu urzędowo wolnego od enzootycznej białaczki bydła 302.283
stada wymagające 2 badań do uzyskania statusu urzędowo wolnego od enzootycznej białaczki bydła 1.233.643
stada zakażone 69.210
OGÓŁEM 1.782.099
7.2.   Cele do osiągnięcia poprzez badanie stad i zwierząt
Osiągnięcie przez stada statusu stad urzędowo wolnych od enzootycznej białaczki bydła w takiej liczbie lub procencie, które pozwolą na wystąpienie przez Rzeczpospolitą Polską do Komisji Europejskiej o uznanie regionów za urzędowo wolne od tej choroby.
Choroba: enzootyczna białaczka bydła Gatunek zwierząt: bydło
Region Łączna liczba stad Łączna liczba stad objętych programem Planowana liczba stad do zbadania Przewidywana liczba stad z dodatnim wynikiem badania Przewidywana liczba nowych stad z dodatnim wynikiem badania Przewidywana liczba stad do likwidacji Przewidywany % stad z dodatnim wynikiem badania do likwidacji Wskaźniki docelowe
przewidywany % stad do zbadania objętych programem przewidywany % stad z dodatnim wynikiem badania przewidywany okres powszechnego występowania stad
przewidywany % nowych stad z dodatnim wynikiem badania
przewidywana częstość występowania stad
1 2 3 4 5 6 7 8 = (7/5)x100 9 = (4/3)x100 10 = (5/4)x100 11 = (6/4)x100
Ogółem 901.894 901.894 678.317 7.134 713 713 9,99 75,21 1,05 0,11
7.3.   Cele do osiągnięcia poprzez badanie zwierząt
Wykrycie, a następnie wyeliminowanie zwierząt zakażonych wirusem enzootycznej białaczki bydła. Działanie to ma na celu zapobieżenie szerzeniu się choroby w stadach i w regionach oraz umożliwienie wszczęcia procedury uzyskania przez stada statusu stad urzędowo wolnych od enzootycznej białaczki bydła.
Choroba: enzootyczna białaczka bydła Gatunek zwierząt: bydło
Łączna liczba zwierząt Ubój Wskaźniki docelowe
liczba zwierząt z dodatnim wynikiem badania do poddania ubojowi lub zabicia łączna liczba zwierząt do poddania ubojowi przewidywany % zwierząt do zbadania objętych programem przewidywany % zwierząt z dodatnim wynikiem badania (przewidywany okres powszechnego występowania zwierząt)
1 2 3 4 5 6 7 8 9=(4/3)x100 10=(6/4)x100
Ogółem 6.376.261 6.376.261 1.782.099 1.782.099 6.607 19.632 19.632 27,95 0,37
7.4.   Cele kwalifikacji stad i zwierząt
Badania stad nieposiadających statusu stad urzędowo wolnych od enzootycznej białaczki bydła
Choroba: enzootyczna białaczka bydła Gatunek zwierząt: bydło
Cele w zakresie statusu stad i zwierząt objętych programem
przewidywany nieznany status przewidywane niewolne lub urzędowo niewolne przewidywane wolne lub urzędowo wolne zawieszone
ostatni dodatni wynik badania ostatni ujemny wynik badania
stada zwierzęta stada zwierzęta stada zwierzęta stada zwierzęta stada zwierzęta stada zwierzęta stada zwierzęta
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14
901.894 6.376.261 0 0 7.134 20.574 580.372 brak danych 71 71 580.372 brak danych 125.628 brak danych
8.     Szczegółowa analiza kosztów programu
Koszt programu obliczono według kursu średniego euro z dnia 27 kwietnia 2006 r., który wynosił 3,8665 zł.
Wszystkie wartości są podane bez VAT.
Koszty Wyszczególnienie Liczba jednostek
Jednostkowy koszt
(w złotych)
Sama ogółem(*) (w złotych) Finansowanie wspólnotowe
1. Testów
1.1. analizy Test ELISA 1.782.099 2,61 4.651.278 +
1.2. próbek Wykonanie 1.782.099 7,35 13.098.428 +
1.3. inne Dojazd w celu pobrania próbek 1.782.099 0,54 962.333 +
Jednorazowy przyrząd do pobrania krwi 1.782.099 0,64 1.140.543 +
2. Uboju i unieszkodliwienia
2.1. odszkodowanie za zwierzęta Liczba sztuk 19.652 2.000,00 39.304.000 +
2.2. unieszkodliwienie Liczba sztuk 20 527,00 10.540 +
3. Wynagrodzenia (pracownicy zatrudnieni wyłącznie w celu realizacji programu)
Rzeczoznawcy (praca / dojazd) 39.304 30,46 1.197.200 +
Razem 60.364.322 +
(*) Są to szacunkowe koszty, które zostaną dostosowane do wielkości wydatków przewidzianych na zwalczanie chorób zakaźnych zwierząt w ustawie budżetowej na rok 2007 z dnia 25 stycznia 2007 r. (Dz. U. Nr 15, poz. 90).
ZAŁĄCZNIK Nr 2
PROGRAM ZWALCZANIA GRUŹLICY BYDŁA
(BOVINE TUBERCULOSIS)
1.      Identyfikacja programu
Państwo Członkowskie:                    Rzeczpospolita Polska
Choroba:                                 Gruźlica bydła
Rok wdrożenia:                           2007
Data wysłania do Komisji Europejskiej:   31 maja 2006 r.
2.      Dane historyczne dotyczące sytuacji epizootycznej w zakresie gruźlicy bydła
Działania w zakresie zwalczania gruźlicy bydła zostały zapoczątkowane w Rzeczypospolitej Polskiej wraz z wejściem w życie rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 sierpnia 1927 r. o zwalczaniu zaraźliwych chorób zwierzęcych (Dz. U. Nr 77, poz. 673, z późn. zm.).
Skutkiem prowadzonych po 1945 r. działań było uzyskanie przez poszczególne województwa statusu województwa urzędowo wolnego od gruźlicy bydła. Ostatnie województwo uzyskało ten status w 1975 r. Z dniem 1 grudnia 1975 r. terytorium państwa uznano za wolne od gruźlicy bydła (komunikat Ministra Rolnictwa z dnia 24 grudnia 1975 r. (nr WETgb-641-8/75) w sprawie uznania obszaru Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej za wolny od gruźlicy bydła (Dz. Urz. Min. Rol. z 1976 r. Nr 2, poz. 7)).
Poniższa tabela prezentuje daty uzyskiwania przez poszczególne województwa statusu województwa urzędowo wolnego od gruźlicy bydła (tabela przedstawia status epizootyczny dla poszczególnych województw, odzwierciedlając obecnie obowiązujący podział administracyjny Rzeczypospolitej Polskiej).
Województwo Data uznania za wolne
dolnośląskie 1975 r.
kujawsko- pomorskie 1971 r.
lubelskie 1963 r.
lubuskie 1973 r.
łódzkie 1969 r.
małopolskie 1965 r.
mazowieckie 1968 r.
opolskie 1971 r.
podkarpackie 1964 r.
podlaskie 1963 r.
pomorskie 1970 r.
śląskie 1969 r.
świętokrzyskie 1966 r.
warmińsko-mazurskie 1970 r.
wielkopolskie 1975 r.
zachodniopomorskie 1973 r.
Po uznaniu Rzeczypospolitej Polskiej za kraj wolny od gruźlicy bydła zapoczątkowano w 1975 r. badanie bydła według schematu: 1/3 pogłowia bydła rocznie na terenie każdego województwa, zgodnie z przyjętym przez Ministra Rolnictwa programem kontroli gruźlicy bydła.
Wspomniany program kontroli, aktualizowany w ramach „Rocznych założeń dla kontroli chorób zakaźnych zwierząt” obowiązywał do 1999 r., kiedy kwestię monitoringu gruźlicy bydła uregulowało rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 12 października 1999 r. w sprawie określenia rodzaju prób, zakresu badań i sposobu prowadzenia dokumentacji przy badaniach kontrolnych występowania zakażeń zwierząt oraz pozostałości chemicznych, biologicznych, leków i skażeń promieniotwórczych w tkankach zwierząt, mięsie, środkach spożywczych pochodzenia zwierzęcego i niejadalnych surowcach zwierzęcych (Dz. U. Nr 93, poz. 1080, z późn. zm.).
Zgodnie z regulacją zawartą w wyżej wymienionym rozporządzeniu w każdym roku należało przeprowadzić badanie testem tuberkulinowym 1/3 pogłowia bydła powyżej 6. tygodnia życia znajdującego się na terenie każdego powiatu tak, aby w 3 kolejnych latach zbadać całe pogłowie bydła na terenie powiatu.
Następnie kwestia monitoringu gruźlicy bydła została uregulowana w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 4 kwietnia 2003 r. w sprawie określenia jednostek chorobowych, sposobu prowadzenia kontroli, zakresu badań oraz zasady ich finansowania (Dz. U. Nr 62, poz. 571). Zmiana, w porównaniu z wcześniejszą regulacją, polegała na określeniu, że badania odbywają się przy zastosowaniu metody tuberkulinizacji śródskórnej.
Od grudnia 2004 r. kwestię badań kontrolnych w kierunku gruźlicy bydła reguluje rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 grudnia 2004 r. w sprawie określenia jednostek chorobowych, sposobu prowadzenia kontroli oraz zakresu badań kontrolnych zakażeń zwierząt (Dz. U. Nr 282, poz. 2813 oraz z 2006 r. Nr 44, poz. 315). Rozporządzenie to stanowi, że w celu kontroli występowania gruźlicy bydła corocznie tuberkulinizacją śródskórną obejmuje się 1/3 stad bydła na obszarze powiatu tak, aby w okresie 3 lat poddać badaniu wszystkie stada bydła znajdujące się na obszarze tego powiatu. Badaniu poddaje się bydło powyżej 6. tygodnia życia. Zmiana, w porównaniu z wcześniejszą regulacją, polega na określeniu, że badania obejmują 1/3 stad bydła, a nie 1/3 pogłowia bydła na terenie każdego powiatu.
3.      Opis programu
W Rzeczypospolitej Polskiej program kontroli gruźlicy bydła jest obecnie prowadzony zgodnie z rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 grudnia 2004 r. w sprawie określenia jednostek chorobowych, sposobu prowadzenia kontroli oraz zakresu badań kontrolnych zakażeń zwierząt.
Zgodnie z informacjami przesłanymi przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na wniosek Głównego Lekarza Weterynarii stan pogłowia bydła na dzień 14 kwietnia 2006 r. przedstawia się następująco:
Bydło ogółem Liczba stad liczących 1 sztukę bydła Stada liczące 2 do 5 sztuk bydła Stada liczące powyżej 5 sztuk bydła
liczba stad liczba zwierząt liczba stad liczba zwierząt liczba stad liczba zwierząt
806.845 6.098.417 204.384 354.953 1.058.033 247.508 4.836.000
Zgodnie z wyliczeniami programem zostanie objętych 2.032.806 zwierząt w 268.949 stadach. Biorąc pod uwagę możliwość wystąpienia stad, w których nie ma zwierząt (stada puste), przewiduje się przebadanie 1.949.636 sztuk bydła.
Sposób postępowania w przypadku wystąpienia podejrzenia lub stwierdzenia gruźlicy bydła reguluje rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 23 listopada 2004 r. w sprawie zwalczania gruźlicy bydła (Dz. U. Nr 258, poz. 2585).
W przypadku podejrzenia choroby powiatowy lekarz weterynarii podejmuje niezwłocznie czynności mające na celu potwierdzenie lub wykluczenie choroby. Organ ten przeprowadza dochodzenie epizootyczne, badanie kliniczne zwierząt lub badanie poubojowe lub sekcję zwłok, wykonuje test diagnostyczny albo pobiera próby do badań diagnostycznych. Obejmuje stado nadzorem i nakłada na nie restrykcję w postaci zakazu przemieszczania bydła do stada oraz ze stada, z wyłączeniem przemieszczania dokonywanego w celu przeprowadzenia natychmiastowego uboju. Sztuki podejrzane o chorobę zostają odizolowane od reszty stada. Ponadto powiatowy lekarz weterynarii podejmuje inne niezbędne czynności zmierzające do zapobieżenia rozprzestrzenianiu się gruźlicy bydła.
W przypadku stwierdzenia gruźlicy (stosownie do art. 51 ust. 5 pkt 2 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt oraz § 5 ust. 3 pkt 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 23 listopada 2004 r. w sprawie zwalczania gruźlicy bydła) powiatowy lekarz weterynarii powiadamia państwowego inspektora sanitarnego oraz podmiot skupujący mleko. Wyznacza ognisko choroby oraz zakazuje przemieszczania bydła do i z chorego stada (dozwolone jest jedynie przemieszczanie w celu natychmiastowego uboju). Mleko chorych zwierząt może zostać wykorzystane jedynie, po odpowiedniej obróbce cieplnej, do skarmiania zwierząt w danym gospodarstwie. Powiatowy lekarz weterynarii nakazuje oznakowanie i izolację w stadzie chorych sztuk do czasu ich zabicia.
Powiatowy lekarz weterynarii podejmuje również inne czynności, zgodnie z przepisami rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 23 listopada 2004 r. w sprawie zwalczania gruźlicy bydła.
Ognisko choroby uznaje się za wygasłe, jeżeli wszystkie sztuki chore padły lub zostały zabite, przeprowadzone zostało oczyszczanie i odkażanie, a wyniki dwóch kolejnych testów tuberkulinizacji porównawczej, przeprowadzonych w określonym czasie u pozostałych sztuk w stadzie, są ujemne. Pierwszy test przeprowadza się nie wcześniej niż po upływie 60 dni, drugi zaś nie wcześniej niż w czwartym i nie później niż w dwunastym miesiącu od dnia usunięcia ostatniego chorego zwierzęcia z ogniska.
Warunki konieczne do uznania stada lub gospodarstwa za urzędowo wolne od gruźlicy bydła zostały opisane w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 27 czerwca 2005 r. w sprawie szczegółowych wymagań weterynaryjnych niezbędnych do uzyskania i zachowania uznania stada lub gospodarstwa za urzędowo wolne lub wolne od chorób zakaźnych zwierząt.
Program nie wprowadza dodatkowych wymagań co do przemieszczania bydła w związku ze statusami epizootycznymi poszczególnych regionów.
Gruźlica bydła jest chorobą niepodlegającą leczeniu, nie wykonuje się także szczepień przeciwko tej chorobie.
Celem długofalowym jest uznanie terytorium Rzeczypospolitej Polskiej za urzędowo wolne od tej choroby. Terytorium Rzeczypospolitej Polskiej będzie mogło zostać uznane za urzędowo wolne od choroby, jeżeli zostaną spełnione następujące warunki:
1)   odsetek stad zakażonych gruźlicą nie przekroczył w okresie 6 kolejnych lat 0,1 % wszystkich stad bydła;
2)   przynajmniej 99,9 % stad bydła zostało uznanych za urzędowo wolne w okresie 6 lat;
3)   możliwa jest identyfikacja stada pochodzenia i stada przejściowego dla każdej sztuki bydła;
4)   wszystkie zwierzęta rzeźne z gatunku bydło pochodzące z danego obszaru są poddawane badaniu poubojowemu;
5)   są przestrzegane przepisy w sprawie zawieszania i uchylania statusu stada urzędowo wolnego od gruźlicy bydła;
6)   nie szczepi się bydła przeciwko gruźlicy oraz nie leczy się bydła chorego na tę chorobę;
7)   bydło wprowadzane na terytorium państwa, do chowu lub hodowli, pochodzi wyłącznie z państw lub regionów uznanych za wolne od gruźlicy bydła oraz uzyskało ujemny wynik w indywidualnym teście tuberkulinizacji.
4.      Środki przewidziane programem
4.1.    Podsumowanie środków przewidzianych programem:
Okres trwania programu: rok 2007
Działania podejmowane w związku z realizacją programu:
[x] kontrola [x] zwalczanie
[x] badania [x] badania
[x] ubój zwierząt z dodatnim wynikiem [x] ubój zwierząt z dodatnim wynikiem
[x] zabicie zwierząt z dodatnim wynikiem [x] zabicie zwierząt z dodatnim wynikiem
[ ] szczepienia [ ] rozszerzenie uboju lub zabijania
[ ] leczenie [x] niszczenie produktów
[x] niszczenie produktów
[x] kontrola i nadzór
[ ] inne środki (wymienić)
4.2.    Władza centralna odpowiedzialna za nadzór i koordynację w województwach, na których obszarach program będzie realizowany
Zgodnie z art. 57 ust. 8 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt, Główny Lekarz Weterynarii nadzoruje realizację programu zwalczania chorób zakaźnych zwierząt, a ponieważ jest on współfinansowany ze środków Unii Europejskiej, informuje Komisję Europejską o postępach w jego realizacji zgodnie z przepisami obowiązującymi w Unii Europejskiej.
Odpowiedzialność terenowych organów Inspekcji Weterynaryjnej za realizację programów określona została w ustawie z dnia 29 stycznia 2004 r. o Inspekcji Weterynaryjnej (Dz. U. Nr 33, poz. 287, z późn. zm.) oraz ustawie z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt.
4.3.    Opis i określenie obszarów geograficznych i administracyjnych, na których program będzie realizowany
Program wprowadza się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Programem będzie objętych 16 województw, w których skład wchodzi 314 powiatów oraz 65 miast na prawach powiatów.
Mapa 1. Podział administracyjny terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na województwa
4.4.    Najważniejsze krajowe akty prawne w zakresie objętym programem
4.4.1. Akty prawne stanowiące podstawę do rejestracji gospodarstw:
1)   ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt;
2)   rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 8 stycznia 2003 r. w sprawie rejestru podmiotów prowadzących niektóre rodzaje działalności dotyczące zwierząt i produktów zwierzęcych (Dz. U. Nr 7, poz. 87);
3)   ustawa z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.
4.4.2. Akt prawny stanowiący podstawę do identyfikacji i rejestracji zwierząt – ustawa z dnia 2 kwietnia 2004 r. o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt.
4.4.3. Akty prawne stanowiące podstawę do powiadamiania o gruźlicy bydła:
1)   ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt. Zgodnie z ustawą gruźlica bydła jest chorobą podlegającą obowiązkowi zwalczania (załącznik nr 2 do ustawy);
2)   rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 25 listopada 2005 r. w sprawie zakresu, sposobu i terminów przekazywania informacji o występowaniu chorób zakaźnych zwierząt podlegających obowiązkowi zwalczania i rejestracji oraz o wynikach monitorowania chorób odzwierzęcych i odzwierzęcych czynników chorobotwórczych, a także związanej z nimi oporności na środki przeciwdrobnoustrojowe (Dz. U. Nr 242, poz. 2045).
4.4.4. Akty prawne stanowiące podstawę do działań podejmowanych w przypadku stwierdzenia wystąpienia gruźlicy bydła, podejmowanych w celu zwalczania tej choroby:
1)   ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt;
2)   rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 23 listopada 2004 r. w sprawie zwalczania gruźlicy bydła;
3)   rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 sierpnia 2005 r. w sprawie sposobu i warunków wprowadzania czasowych zakazów opuszczania ogniska choroby zakaźnej zwierząt oraz czasowych ograniczeń w ruchu osobowym lub pojazdów (Dz. U. Nr 169, poz. 1423).
4.4.5. Akty prawne stanowiące podstawę do kwalifikacji zwierząt i stad na podstawie kryterium występowania lub zagrożenia wystąpienia gruźlicy bydła:
1)   rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 23 listopada 2004 r. w sprawie zwalczania gruźlicy bydła;
2)   rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 27 czerwca 2005 r. w sprawie szczegółowych wymagań weterynaryjnych niezbędnych do uzyskania i zachowania uznania stada lub gospodarstwa za urzędowo wolne lub wolne od chorób zakaźnych zwierząt.
4.4.6. Procedury kontrolne, a w szczególności zasady przemieszczania zwierząt narażonych na kontakt lub zakażenie gruźlicą bydła:
1)   rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 23 listopada 2004 r. w sprawie zwalczania gruźlicy bydła;
2)   rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 sierpnia 2005 r. w sprawie sposobu i warunków wprowadzania czasowych zakazów opuszczania ogniska choroby zakaźnej zwierząt oraz czasowych ograniczeń w ruchu osobowym lub pojazdów.
4.4.7. Akt prawny stanowiący podstawę do kontroli występowania gruźlicy bydła – rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 grudnia 2004 r. w sprawie określenia jednostek chorobowych, sposobu prowadzenia kontroli oraz zakresu badań kontrolnych zakażeń zwierząt.
4.4.8. Akt prawny stanowiący podstawę odszkodowań dla posiadaczy zwierząt zabitych z nakazu właściwych organów w związku ze zwalczaniem gruźlicy bydła – ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt.
5.      Ogólny opis kosztów i korzyści
Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 2 sierpnia 2004 r. w sprawie warunków i wysokości wynagrodzenia za wykonywanie czynności przez lekarzy weterynarii i inne osoby wyznaczone przez powiatowego lekarza weterynarii (Dz. U. Nr 178, poz. 1837, z późn. zm.), wynagrodzenie za badanie alergiczne (tuberkulinizację) wynosi:
1)   za pierwszą sztukę w stadzie – 15,00 zł;
2)   od 2 do 5 sztuk – za każde zwierzę – 7,50 zł;
3)   powyżej 5 sztuk – za każde następne zwierzę – 6,00 zł.
W celu określenia kwot wynagrodzenia za przeprowadzenie badań wstępnie przyjęto na potrzeby programu, że w czasie jego realizacji zostanie przebadanych 268.949 sztuk bydła, o których mowa w pkt 1, 517.347 sztuk bydła, o których mowa w pkt 2, oraz 1.163.341 sztuk bydła, o których mowa w pkt 3.
Całkowite koszty związane z realizacją programu są przewidziane na kwotę 26.761.428 zł.
Główną korzyścią z realizacji programu dla właścicieli stad oraz podmiotów prowadzących obrót bydłem będzie prowadzenie swobodnego handlu bydłem wewnątrz Wspólnoty dzięki uzyskaniu statusów regionów urzędowo wolnych. Po uznaniu danego stada i regionu za urzędowo wolne od gruźlicy bydła możliwy będzie swobodny handel bydłem, bez przeszkód o charakterze sanitarnym, co zwiększy konkurencyjność polskich hodowców i producentów bydła na rynku unijnym, jak również na rynkach państw trzecich.
Dodatkową korzyścią płynącą z realizacji programu będzie możliwość uniknięcia strat bezpośrednich – kosztów wynikających ze zmniejszenia produkcji. W celu utrzymania statusu stada uznanego za urzędowo wolne od gruźlicy bydła wystarczy wykonywać badania w kierunku tej choroby jedynie co trzy lata. Ponadto w regionach uznanych za urzędowo wolne będzie można zmniejszyć częstotliwość badań po osiągnięciu statusu przez dany region. Później będzie możliwa dalsza redukcja częstości badań, jednak dopiero wtedy, gdy sytuacja epizootyczna w zakresie gruźlicy bydła poprawi się na całym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, przez co obniżone zostaną całkowite koszty wykonywanych badań.
6.      Dane o sytuacji epizootycznej w ostatnich latach
6.1.    Rozwój choroby
6.1.1. Dane dotyczące rozwoju choroby
6.1.1.1. Dane dotyczące stad
Rok: 2001        Choroba: gruźlica bydła  Gatunek zwierząt: bydło
Region Liczba stad objętych programem Liczba stad zbadanych Liczba stad, z których usunięto wszystkie zwierzęta % stad z dodatnim wynikiem badań, z których usunięto wszystkie zwierzęta Wskaźniki
% zbadanych stad objętych programem % stad z dodatnim wynikiem badań % nowych stad z dodatnim wynikiem badań
1 2 3 4 5 6 7 8 = (7/5)x100 9 = (4/3)x100 10 = (5/4)x100 11 = (6/4)x100
Terytorium Rzeczypospolitej Polskiej 1.097.208 1.097.208 292.672 21 21 0 0 27 0,007 0,007
Rok: 2002
Region Liczba stad objętych programem Liczba stad zbadanych Liczba stad, z których usunięto wszystkie zwierzęta % stad z dodatnim wynikiem badań, z których usunięto wszystkie zwierzęta Wskaźniki
% zbadanych stad objętych programem % stad z dodatnim wynikiem badań % nowych stad z dodatnim wynikiem badań
1 2 3 4 5 6 7 8 = (7/5)x100 9 = (4/3)x100 10 = (5/4)x100 11 = (6/4)x100
Terytorium Rzeczypospolitej Polskiej 975.108 975.108 243.317 brak danych brak danych 0 0 24 brak danych brak danych
Rok: 2003
Region Liczba stad objętych programem Liczba stad zbadanych Liczba stad, z których usunięto wszystkie zwierzęta % stad z dodatnim wynikiem badań, z których usunięto wszystkie zwierzęta Wskaźniki
% zbadanych stad objętych programem % stad z dodatnim wynikiem badań % nowych stad z dodatnim wynikiem badań
1 2 3 4 5 6 7 8 = (7/5)x100 9 = (4/3)x100 10 = (5/4)x100 11 = (6/4)x100
Terytorium Rzeczypospolitej Polskiej 898.464 898.464 268.884 22 22 0 0 30 0,008 0,008
Rok: 2004
Region Liczba stad objętych programem Liczba stad zbadanych Liczba stad, z których usunięto wszystkie zwierzęta % stad z dodatnim wynikiem badań, z których usunięto wszystkie zwierzęta Wskaźniki
% zbadanych stad objętych programem % stad z dodatnim wynikiem badań % nowych stad z dodatnim wynikiem badań
1 2 3 4 5 6 7 8 = (7/5)x100 9 = (4/3)x100 10 = (5/4)x100 11 = (6/4)x100
Terytorium Rzeczypospolitej Polskiej 882.761 282.752 260.907 134 123(*) 20 14,9 92,27 0,051 0,047
Rok: 2005
Region Liczba stad objętych programem Liczba stad zbadanych
Liczba
stad, z których usunięto wszystkie zwierzęta
% stad z dodatnim
wynikiem badań, z których usunięto wszystkie zwierzęta
Wskaźniki
% zbadanych stad objętych programem % stad z dodatnim wynikiem badań % nowych stad z dodatnim wynikiem badań
1 2 3 4 5 6 7 8 = (7/5)x100 9 = (4/3)x100 10 = (5/4)x100 11 =(6/4)x100
Terytorium Rzeczypospolitej Polskiej 930.436 312.244 267.720(**) 124 78 18 14,52% 85,741% 0,046% 0,029%
(*) Zgodnie z zaleceniami Komisji Europejskiej od 2004 r. w sprawozdawczości jako stado z dodatnim wynikiem badań odnotowuje się stado, w którym uzyskano dodatni wynik tuberkulinizacji porównawczej. We wcześniejszych latach za dodatni wynik był uważany wynik potwierdzony mikrobiologicznie.
(**) Jest to liczba stad, w których przeprowadzono kontrole. Natomiast liczba stad, w których przeprowadzono badania, to 229.712. Odnotowano 38.008 stad, w których nie było zwierząt.
(a) Łączna liczba stad w regionie łącznie ze stadami kwalifikującymi się i niekwalifikującymi się do programu.
(b) Stada co najmniej z jednym zwierzęciem reagującym dodatnio w ramach programu niezależnie od liczby przeprowadzonych badań w tym stadzie.
(c) Stada, których status w poprzednim okresie był nieznany, niewolny – ujemny, wolny, urzędowo wolny lub zawieszony i które mają przynajmniej jedno dodatnio reagujące zwierzę.
6.1.1.2. Dane dotyczące zwierząt
Rok: 2001        Choroba: gruźlica bydła  Gatunek zwierząt: bydło
Region Liczba zwierząt do zbadania w ramach programu Liczba zwierząt zbadanych indywidualnie(c) Liczba zwierząt z dodatnim wynikiem badań Ubój Wskaźniki
liczba zwierząt z dodatnim wynikiem badań poddanych ubojowi lub zabitych łączna liczba zwierząt poddanych ubojowi lub zabitych % zbadanych zwierząt objętych programem % zwierząt z dodatnim wynikiem badań
1 2 3 4 5 6 7 8 9=(4/3)x100 10=(6/4)x100
Terytorium Rzeczypospolitej Polskiej 5.262.088 5.262.088 1.488.621 1.488.621 33 33 156 28 0,002
Rok: 2002
Region Liczba zwierząt do zbadania w ramach programu Liczba zwierząt zbadanych(b) Liczba zwierząt zbadanych indywidualnie(c) Liczba zwierząt z dodatnim wynikiem badań Ubój Wskaźniki
liczba zwierząt z dodatnim wynikiem badań poddanych ubojowi lub zabitych łączna liczba zwierząt poddanych ubojowi lub zabitych % zbadanych zwierząt objętych programem % zwierząt z dodatnim wynikiem badań
1 2 3 4 5 6 7 8 9=(4/3)x100 10=(6/4)x100
Terytorium Rzeczypospolitej Polskiej 4.461.206 4.461.206 1.574.819 1.574.819 94 94 275 35 0,006
Rok: 2003
Region Łączna liczba zwierząt(a)
Liczba
zwierząt do zbadania w ramach programu
Liczba zwierząt zbadanych (b) Liczba zwierząt zbadanych indywidualnie(c) Liczba zwierząt z dodatnim wynikiem badań Ubój Wskaźniki
liczba zwierząt z dodatnim wynikiem badań poddanych ubojowi lub zabitych łączna liczba zwierząt poddanych ubojowi lub zabitych % zbadanych zwierząt objętych programem % zwierząt z dodatnim wynikiem badań
1 2 3 4 5 6 7 8 9=(4/3)x100 10=(6/4)x100
Terytorium Rzeczypospolitej Polskiej 5.652.154 5.652.154 1.724.936 1.724.936 108 108 309 31 0,006
Rok: 2004
Region Łączna liczba zwierząt(a) Liczba zwierząt do zbadania w ramach programu Liczba zwierząt zbadanych(b) Liczba zwierząt zbadanych indywidualnie(c) Liczba zwierząt z dodatnim wynikiem badań Ubój Wskaźniki
liczba zwierząt z dodatnim wynikiem badań poddanych ubojowi lub zabitych łączna liczba zwierząt poddanych ubojowi lub zabitych % zbadanych zwierząt objętych programem % zwierząt z dodatnim wynikiem badań
1 2 3 4 5 6 7 8 9=(4/3)x100 10=(6/4)x100
Terytorium Rzeczypospolitej Polskiej 5.649.362 1.760.436 1.674.775 1.674.775 536(*) 548 548 95,13 0,03
Rok: 2005
Region Łączna liczba zwierząt(a)
Liczba
zwierząt do zbadania w ramach programu
Liczba zwierząt zbadanych(b) Liczba zwierząt zbadanych indywidualnie(c) Liczba zwierząt z dodatnim wynikiem badań Ubój Wskaźniki
liczba zwierząt z dodatnim wynikiem badań poddanych ubojowi lub zabitych łączna liczba zwierząt poddanych ubojowi lub zabitych % zbadanych zwierząt objętych programem % zwierząt z dodatnim wynikiem badań
1 2 3 4 5 6 7 8 9=(4/3)x100 10=(6/4)x100
Terytorium Rzeczypospolitej 6.146.623 1.972.141 1.584.421 1.584.421 538 530 567 80,34% 0,034%
Polskiej
(*) Zgodnie z zaleceniami Komisji Europejskiej od 2004 r. w sprawozdawczości jako stado z dodatnim wynikiem odnotowuje się stado, w którym uzyskano dodatni wynik tuberkulinizacji porównawczej. We wcześniejszych latach za dodatni wynik był uważany wynik potwierdzony mikrobiologicznie.
(a) Łączna liczba stad w regionie, łącznie ze stadami kwalifikującymi się i niekwalifikującymi się do programu.
(b) Obejmuje zwierzęta badane indywidualnie i zbiorowo.
(c) Obejmuje tylko zwierzęta zbadane indywidualnie.
6.2.    Dane dotyczące nadzoru i badań laboratoryjnych
Rok: 2001        Choroba: gruźlica bydła  Gatunek zwierząt: bydło
Opis zastosowanych testów mikrobiologicznych: izolacja Mycobacterium bovis
Opis innych zastosowanych testów: test tuberkulinizacji śródskórnej pojedynczej z użyciem tuberkuliny bydlęcej oraz porównawczej z użyciem tuberkuliny bydlęcej i ptasiej.
Region Testy mikrobiologiczne Inne testy: test tuberkulinowy
liczba zbadanych próbek liczba próbek z dodatnim wynikiem liczba zbadanych próbek liczba próbek z dodatnim wynikiem
Terytorium Rzeczypospolitej Polskiej 156 33 1.488.621 156
Rok: 2002        Choroba: gruźlica bydła  Gatunek zwierząt: bydło
Opis zastosowanych testów mikrobiologicznych: izolacja Mycobacterium bovis
Opis innych zastosowanych testów: test tuberkulinizacji śródskórnej pojedynczej z użyciem tuberkuliny bydlęcej oraz porównawczej z użyciem tuberkuliny bydlęcej i ptasiej
Region Testy mikrobiologiczne I Inne testy: test tuberkulinowy
liczba zbadanych próbek liczba próbek z dodatnim wynikiem liczba zbadanych próbek liczba próbek z dodatnim wynikiem
Terytorium Rzeczypospolitej Polskiej 275 94 1.574.819 275
Rok: 2003        Choroba: gruźlica bydła  Gatunek zwierząt: bydło
Opis zastosowanych testów mikrobiologicznych: izolacja Mycobacterium bovis
Opis innych zastosowanych testów: test tuberkulinizacji śródskórnej pojedynczej z użyciem tuberkuliny bydlęcej oraz porównawczej z użyciem tuberkuliny bydlęcej i ptasiej
Testy mikrobiologiczne Inne testy: test tuberkulinowy
liczba zbadanych próbek liczba próbek z dodatnim wynikiem liczba zbadanych próbek liczba próbek z dodatnim wynikiem
Terytorium Rzeczypospolitej Polskiej 309 108 1.724.936 309
Rok: 2004        Choroba: gruźlica bydła  Gatunek zwierząt: bydło
Opis zastosowanych testów mikrobiologicznych: izolacja Mycobacterium bovis
Opis innych zastosowanych testów: test tuberkulinizacji śródskórnej pojedynczej z użyciem tuberkuliny bydlęcej oraz porównawczej z użyciem tuberkuliny bydlęcej i ptasiej
Region Testy mikrobiologiczne lub wirusologiczne Inne testy: test tuberkulinowy
liczba zbadanych próbek liczba próbek z dodatnim wynikiem liczba zbadanych próbek liczba próbek z dodatnim wynikiem
Terytorium Rzeczypospolitej Polskiej 536 206 1.674.775 536
Rok: 2005        Choroba: gruźlica bydła  Gatunek zwierząt: bydło
Opis zastosowanych testów mikrobiologicznych: izolacja Mycobacterium bovis
Opis innych zastosowanych testów: test tuberkulinizacji śródskórnej pojedynczej z użyciem tuberkuliny bydlęcej oraz porównawczej z użyciem tuberkuliny bydlęcej i ptasiej
Testy mikrobiologiczne Inne testy: test tuberkulinowy
liczba zbadanych próbek liczba próbek z dodatnim wynikiem liczba zbadanych próbek liczba próbek z dodatnim wynikiem
Terytorium Rzeczypospolitej Polskiej 538 284 1.584.421 538
6.3.    Dane dotyczące zakażeń
Rok: 2001        Choroba: gruźlica bydła  Gatunek zwierząt: bydło
Region Liczba zakażonych stad Liczba zakażonych zwierząt
Terytorium Rzeczypospolitej Polskiej 21 33
Rok: 2002        Choroba: gruźlica bydła  Gatunek zwierząt: bydło
Region Liczba zakażonych stad Liczba zakażonych zwierząt
Terytorium Rzeczypospolitej Polskiej brak danych 94
Rok: 2003        Choroba: gruźlica bydła  Gatunek zwierząt: bydło
Region Liczba zakażonych stad Liczba zakażonych zwierząt
Terytorium Rzeczypospolitej Polskiej 22 108
Rok: 2004        Choroba: gruźlica bydła  Gatunek zwierząt: bydło
Region Liczba zakażonych stad Liczba zakażonych zwierząt
Terytorium Rzeczypospolitej Polskiej 75 206
Rok: 2005        Choroba: gruźlica bydła  Gatunek zwierząt: bydło
Region Liczba zakażonych stad Liczba zakażonych zwierząt
Terytorium Rzeczypospolitej Polskiej 42 284
6.4.    Dane dotyczące statusu zwierząt na koniec roku
Rok: 2005        Choroba: gruźlica bydła  Gatunek zwierząt: bydło
Region Status stad i zwierząt objętych programem na koniec roku
całkowita liczba stad i zwierząt objętych programem nieznany(a) niewolne i nieurzędowo wolne wolne lub urzędowo wolne zawieszone wolne urzędowo wolne
ostatni dodatni wynik badania(b) ostatni ujemny wynik badania(c)
stada zwierzęta stada zwierzęta stada zwierzęta stada zwierzęta stada zwierzęta stada zwierzęta stada zwierzęta
Terytorium Rzeczypospolitej Polskiej 229.712 1.584.421 0 0 29 591 5 75 39 3.989 0 0 229.639 1.579.736
(a) Status nieznany: brak wyników poprzednich badań.
(b) Niewolne i dodatni wynik ostatniego badania: zbadane, co najmniej z jednym dodatnim wynikiem w ostatnim badaniu.
(c) Niewolne i dodatni wynik ostatniego badania: zbadane, co najmniej z ujemnymi wynikami w ostatnim badaniu, ale niebędące urzędowo wolne.
7.      Cele
7.1.    Cele testów diagnostycznych
7.1.1. Liczba testów
Region Typ testu Populacja docelowa Typ próbki Cel Liczba planowanych testów
Terytorium Rzeczypospolitej Polskiej test tuberkulinowy bydło powyżej 6. tygodnia życia - kontrola 1.949.636
7.1.1.1. Plany testów
W przypadku gruźlicy bydła badanie odbywa się poprzez prowadzenie testów tuberkulinizacji śródskórnej:
-   pojedynczej,
-   porównawczej.
Tuberkulinizację pojedynczą i porównawczą wykonuje się poprzez śródskórną iniekcję tuberkuliny bydlęcej lub bydlęcej i ptasiej zgodnie z metodyką badania i standardami dla tuberkuliny zawartymi w załączniku B do dyrektywy Rady 64/432/EWG.
Szczegółowy sposób prowadzenia badań jest zawarty w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 23 listopada 2004 r. w sprawie zwalczania gruźlicy bydła.
7.1.2. Cele testowania stad i zwierząt
7.1.2.1. Cele testowania stad
Choroba: gruźlica bydła     Gatunek zwierząt: bydło
Region Łączna liczba stad Łączna liczba stad objętych programem Łączna liczba stad, które zostaną zbadane Łączna liczba stad z dodatnim wynikiem badań Przewidywana liczba nowych stad z dodatnim wynikiem badań Przewidywana liczba stad, z których zostaną usunięte wszystkie zwierzęta Przewidywany % stad, z których zostaną usunięte wszystkie zwierzęta Wskaźniki docelowe
przewidywany % stad do zbadania objętych programem przewidywany % stad z dodatnim wynikiem badań przewidywany % nowych stad z dodatnim wynikiem badań
1 2 3 4 5 6 7 8 = (7/5)x100 9 = (4/3)x100 10 = (5/4)x100 11 = (6/4)x100
Terytorium Rzeczypospolitej Polskiej 806.845 268.949 255.501 85 85 20 20% 95% 0,033 0,033
7.1.2.2. Cele testowania zwierząt
Choroba: gruźlica bydła
Łączna liczba zwierząt objętych programem Łączna liczba zwierząt do zbadania Ubój Wskaźniki docelowe
liczba zwierząt z dodatnim wynikiem badań całkowita liczba zwierząt do poddania ubojowi przewidywany % zwierząt do zbadania objętych programem % zwierząt z dodatnim wynikiem badań
1 2 3 4 5 6 7 8 9=(4/3)x100 10=(6/4) x100
Terytorium Rzeczypospolitej Polskiej 6.098.417 2.032.806 1.931.166 1.931.166 444 444 450 95% 0,023
7.2.    Cele testowania w zakresie kwalifikacji
Choroba: gruźlica bydła
Cele w zakresie statusu stad i zwierząt objętych programem na koniec roku
przewidywany
nieznany status(a)
przewidywane niewolne i nieurzędowo wolne
przewidywane
wolne
przewidywane urzędowo wolne
ostatni dodatni wynik badania(b) ostatni ujemny wynik badania(c)
stada zwierzęta stada zwierzęta stada zwierzęta stada zwierzęta stada zwierzęta stada zwierzęta stada zwierzęta
Terytorium Rzeczypospolitej Polskiej 255.501 1.931.166 0 0 20 200 0 0 40 444 0 0 255.441 1.930.522
(a) Status nieznany: brak wyników poprzednich badań.
(b) Niewolne i dodatni wynik ostatniego badania: zbadane, co najmniej z jednym wynikiem dodatnim w ostatnim badaniu.
(c) Niewolne i dodatni wynik ostatniego badania: zbadane, co najmniej z wynikami ujemnymi w ostatnim badaniu, ale niebędące urzędowo wolne.
8.      Szczegółowa analiza kosztów programu
Koszt programu obliczono według kursu średniego euro z dnia 27 kwietnia 2006 r., który wynosił 3,8665 zł.
Wszystkie wartości są podane bez VAT.
Koszty Specyfikacja Ilość jednostek
Koszt jednostkowy
(w złotych)
Koszt całkowity
(w złotych)(*)
Finansowanie wspólnotowe
1. Testów
1.1. analizy Test tuberkulinowy -wykonanie
268.949
517.347
1.163.341
15,00
7,50
6,00
4.034.235
3.880.103
6.980.046
razem: 14.894.384
+
Test tuberkulinowy -tuberkulina 1.949.636 0,89 1.735.176 +
1.2. próbkobrania Koszty dojazdów (w km) 10.766.960 0,8 8.613.568 +
1.3. inne
2. Uboju i unieszkodliwienia
2.1. odszkodowania za zwierzęta Liczba sztuk 450 3.000 1.350.000 +
2.2. transportu w km 13.500 0,8 10.800 +
2.3. unieszkodliwienia Liczba sztuk 450 190 85.500 +
3. Czyszczenia i odkażenia 100 m2 450 160 72.000 +
Ogółem 26.761.428 +
(*) Są to szacunkowe koszty, które zostaną dostosowane do wielkości wydatków przewidzianych na zwalczanie chorób zakaźnych zwierząt w ustawie budżetowej na rok 2007.
ZAŁĄCZNIK Nr 3
PROGRAM ZWALCZANIA BRUCELOZY U BYDŁA
(B. ABORTUS)
1.      Identyfikacja programu
Państwo Członkowskie:               Rzeczpospolita Polska
Choroba:                            Bruceloza bydła
(B. abortus)
Rok wdrożenia:                      2007
Data wysłania do Komisji Europejskiej:  31 maja 2006 r.
2.      Dane historyczne dotyczące sytuacji epizootycznej w zakresie brucelozy u bydła
Problem brucelozy w Rzeczypospolitej Polskiej był w przeważającym stopniu ograniczony do brucelozy u bydła. Odnotowano też kilka przypadków wystąpienia zakażenia Brucella ovis (zapalenie najądrzy tryków) oraz brucelozy świń (Brucella suis serotyp 2).
W latach 1948-1956 jedynie bydło pochodzące z gospodarstw państwowych, w liczbie od 41 do 350 tysięcy rocznie, było badane w kierunku brucelozy. Odsetek reakcji serologicznych wahał się w poszczególnych latach od 7,2 do 22,8 % badanego bydła. W tym czasie ilość zakażonych byków sięgała 1,1 do 2,1 %.
W okresie pomiędzy 1956 r. a 1966 r. badano od 350 tysięcy do miliona sztuk bydła rocznie. Brucelozę diagnozowano w 2,3 do 5,7 % gospodarstw państwowych oraz od 0,32 do 1,7 % gospodarstw prywatnych. W roku 1966 prawie 12 % sztuk bydła w gospodarstwach państwowych było dotkniętych brucelozą.
W latach 1953-1956 prawie 226 tysięcy sztuk bydła zostało zaszczepionych przeciwko brucelozie szczepionką S19. Szczepienia te kontynuowano do 1966 r., kiedy Departament Weterynarii Ministerstwa Rolnictwa zabronił używania szczepionek we wschodnich i centralnych województwach.
Aby monitorować sytuację w prywatnych gospodarstwach w latach 1965 r. i 1967 r. serologiczne badanie bydła było przeprowadzane w województwie gdańskim, lubelskim i olsztyńskim oraz w województwach graniczących z Czechosłowacją (zgodnie z ówczesnym podziałem administracyjnym państwa). Wykryto, że ilość seroreagentów nie przekraczała 0,5 %.
Szeroko zakrojone środki kontroli brucelozy u bydła rozpoczęto w 1969 r. w województwach wschodnich i centralnych Rzeczypospolitej Polskiej. Po badaniach serologicznych całego pogłowia i usunięciu sztuk reagujących dodatnio uznano do 1971 r. za wolne od brucelozy u bydła województwa:
1)   białostockie;
2)   lubelskie;
3)   rzeszowskie;
4)   krakowskie;
5)   katowickie;
6)   kieleckie;
7)   łódzkie;
8)   warszawskie
oraz w 1972 r. – gdańskie.
W gospodarstwach prywatnych zwierzęta, u których wykryto lub podejrzewano zakażenie, były usuwane i z tego tytułu było wypłacane odszkodowanie.
Dotknięte brucelozą zwierzęta w gospodarstwach państwowych były zabijane lub wysyłane do specjalnych gospodarstw, tzw. izolatorów bangowych. Wszystkie izolatory zostały zlikwidowane w 1975 r. po wejściu w życie w dniu 1 lipca 1975 r. rozporządzenia Ministra Rolnictwa z dnia 16 kwietnia 1975 r. w sprawie obowiązku zgłaszania oraz zwalczania brucelozy zwierząt (Dz. U. Nr 13, poz. 77), zgodnie z którym uznano brucelozę bydła, świń, owiec i kóz za chorobę podlegającą obowiązkowi zgłaszania oraz określono środki stosowane w celu zwalczania tej choroby. W latach 1975-1978 zwalczanie brucelozy było kontynuowane w pozostałych województwach. W tym okresie również przeprowadzono badania serologiczne, które obejmowały od 5 do 7 milionów sztuk bydła rocznie. W efekcie tych badań wykryto brucelozę u 31.720 sztuk bydła. Należy podkreślić, że około 10 % zabitego bydła pochodziło z 42 województw (z ogólnej liczby 49 województw, zgodnie z obowiązującym w tym czasie podziałem administracyjnym państwa), a prawie 90 % z terenu 7 województw, z tego głównie z województw: gorzowskiego, olsztyńskiego, poznańskiego, szczecińskiego, zielonogórskiego.
Z dniem 1 grudnia 1980 r., decyzją Ministra Rolnictwa (komunikat Ministra Rolnictwa z dnia 3 października 1980 r. /nr WETsp-II-4414-15/80/ w sprawie uznania obszaru Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej za wolny od brucelozy bydła), terytorium Polski zostało uznane za urzędowo wolne od brucelozy u bydła. Odsetek zakażonych zwierząt wynosił wtedy mniej niż 0,5 %, zakażonych gospodarstw zaś był mniejszy niż 0,2 %. W tym czasie terytorium Polski spełniało warunki zawarte w przepisach unijnych.
3.      Opis programu
W Rzeczypospolitej Polskiej obecnie program kontroli brucelozy u bydła jest prowadzony zgodnie z rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 grudnia 2004 r. w sprawie określenia jednostek chorobowych, sposobu prowadzenia kontroli oraz zakresu badań kontrolnych zakażeń zwierząt.
Badaniami objęte jest terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Corocznie próbki są pobierane w 1/3 stad bydła znajdujących się na obszarze powiatu, dzięki czemu w okresie 3 lat badaniu zostaną poddane wszystkie stada bydła. Badaniem objęte zostanie bydło płci żeńskiej oraz przeznaczone do rozrodu buhaje powyżej 12. miesiąca życia. Dopuszczone będzie zarówno pobieranie do badań krwi, jak również pulowanych prób mleka od krów pochodzących z jednego gospodarstwa.
Zgodnie z informacjami przesłanymi przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na wniosek Głównego Lekarza Weterynarii stan pogłowia bydła na dzień 14 kwietnia 2006 r. przedstawiał się następująco:
Bydło ogółem Liczba stad liczących 1 sztukę bydła Stada liczące 2 do 5 sztuk bydła Stada liczące powyżej 5 sztuk bydła
liczba stad liczba zwierząt liczba stad liczba zwierząt liczba stad liczba zwierząt
806.845 6.098.417 204.384 354.953 1.058.033 247.508 4.836.000
Zgodnie z powyższymi danymi, programem zostanie objętych 1.632.806 zwierząt w 268.949 stadach (1/3 z ogólnej liczby stad). Biorąc pod uwagę możliwość wystąpienia stad pustych, przewiduje się przebadanie 1.583.822 sztuk bydła.
Sposób postępowania w przypadku wystąpienia podejrzenia lub stwierdzenia brucelozy u bydła w stadzie jest określony w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 20 kwietnia 2005 r. w sprawie zwalczania brucelozy (Dz. U. Nr 79, poz. 690). W przypadku podejrzenia wystąpienia tej choroby powiatowy lekarz weterynarii podejmuje niezwłocznie czynności mające na celu jej potwierdzenie lub wykluczenie. Polegają one m.in. na: przeprowadzeniu dochodzenia epizootycznego, badania klinicznego zwierząt, pobraniu prób do badań oraz w razie konieczności – przeprowadzeniu sekcji zwłok lub badania poubojowego zwierząt. Zwierzęta podejrzane o zakażenie podlegają odosobnieniu w stadzie. Podejrzane stado zostaje objęte nadzorem i nakłada się na nie restrykcje w postaci zakazu przemieszczania zwierząt ze i do stada (dozwolone jedynie przemieszczanie w celu natychmiastowego uboju). Powiatowy lekarz weterynarii powiadamia także podmiot skupujący mleko o podejrzeniu brucelozy w danym stadzie.
W przypadku stwierdzenia brucelozy u bydła (stosownie do art. 44 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt oraz § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 20 kwietnia 2005 r. w sprawie zwalczania brucelozy) powiatowy lekarz weterynarii wyznacza ognisko choroby oraz podejmuje czynności mające na celu zapobieżenie szerzeniu się choroby. Powiadamia on państwowego inspektora sanitarnego o stwierdzeniu choroby oraz podmiot skupujący mleko o cofnięciu uznania stada bydła za urzędowo wolne od brucelozy. Nakazuje m.in. zabicie chorych zwierząt (nie podlegają one leczeniu), usunięcie i unieszkodliwienie poronionych płodów, łożysk oraz martwych zwierząt, pobranie prób do badań, odkażanie obornika i gnojowicy oraz oczyszczenie i odkażenie wszelkich sprzętów i ściółki, mających kontakt z chorymi zwierzętami. Zakazuje on także wykorzystywania pastwisk, na których przebywało bydło chore na brucelozę, przez 60 dni od dnia usunięcia tych zwierząt z pastwisk.
Ognisko uznaje się za wygasłe, gdy wszystkie chore zwierzęta padły lub zostały zabite, a wyniki badań pozostałych zwierząt z gatunków wrażliwych są ujemne oraz zostało przeprowadzone oczyszczanie i odkażanie.
Program nie wprowadza dodatkowych wymagań co do przemieszczania bydła w związku ze statusami epizootycznymi poszczególnych regionów.
Warunki konieczne do uznania stada za urzędowo wolne od brucelozy u bydła zostały określone w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 27 czerwca 2005 r. w sprawie szczegółowych wymagań weterynaryjnych niezbędnych do uzyskania i zachowania uznania stada lub gospodarstwa za urzędowo wolne lub wolne od chorób zakaźnych zwierząt.
Zgodnie z załącznikiem nr 4 do ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt, bruceloza jest chorobą zakaźną podlegającą zakazowi szczepień.
Celem długofalowym, nieobjętym programem, jest uznanie terytorium Rzeczypospolitej Polskiej za urzędowo wolne od tej choroby, co będzie mogło nastąpić, jeżeli zostaną spełnione następujące warunki:
1)   w okresie 3 lat nie zostanie stwierdzone poronienie spowodowane bakteriami Brucella oraz nie zostaną wyizolowane bakterie Brucella abortus, a badaniom diagnostycznym będą poddawane zarówno każdy poroniony płód, jak i jego matka;
2)   nie zostaną stwierdzone objawy kliniczne brucelozy u bydła;
3)   co najmniej 99,8 % stad uzyska status stad urzędowo wolnych od brucelozy u bydła w okresie ostatnich 5 lat;
4)   powiatowy lekarz weterynarii przeprowadzi badania w każdym przypadku zgłoszenia poronienia u bydła;
5)   jest możliwa identyfikacja stada pochodzenia i stada przejściowego dla każdej sztuki bydła;
6)   bydło wprowadzane na terytorium państwa, do chowu lub hodowli, pochodzi wyłącznie ze stad urzędowo wolnych od brucelozy bydła oraz uzyskuje ujemny wynik testu serologicznego.
4.      Środki przewidziane programem
4.1.    Podsumowanie środków przewidzianych programem
Okres trwania programu: rok 2007
Działania podejmowane w związku z realizacją programu:
[x] kontrola [x] zwalczanie
[x] badania [x] badania
[x] ubój zwierząt z dodatnim wynikiem [x] ubój zwierząt z dodatnim wynikiem
[x] zabicie zwierząt z dodatnim wynikiem [x] zabicie zwierząt z dodatnim wynikiem
[ ] szczepienia [ ] rozszerzony ubój lub zabijanie
[ ] leczenie [x] niszczenie produktów
[x] niszczenie produktów
[x] kontrola i nadzór
[ ] inne środki (wymienić)
4.2.    Władza centralna odpowiedzialna za nadzór i koordynację w województwach, na których obszarach program będzie realizowany
Zgodnie z art. 57 ust. 8 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych, Główny Lekarz Weterynarii nadzoruje realizację programu zwalczania chorób zakaźnych zwierząt, a ponieważ jest on współfinansowany ze środków Unii Europejskiej, informuje Komisję Europejską o postępach w jego realizacji zgodnie z przepisami obowiązującymi w Unii Europejskiej.
4.3.    Opis i określenie obszarów geograficznych i administracyjnych, na których program będzie realizowany
Terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
Mapa 1. Obecny podział administracyjny terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na województwa
4.4.    Akty prawne w zakresie objętym programem
4.4.1. Akty prawne stanowiące podstawę do rejestracji gospodarstw:
1)   ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt;
2)   ustawa z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności;
3)   rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 8 stycznia 2003 r. w sprawie rejestru podmiotów prowadzących niektóre rodzaje działalności dotyczące zwierząt i produktów zwierzęcych;
4)   ustawa z dnia 2 kwietnia 2004 r. o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt;
5)   rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 16 czerwca 2004 r. w sprawie szczegółowego zakresu danych zamieszczanych w rejestrze zwierząt gospodarskich oznakowanych.
4.4.2. Akty prawne stanowiące podstawę do identyfikacji i rejestracji zwierząt:
1)   ustawa z dnia 2 kwietnia 2004 r. o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt;
2)   rozporządzenie Komisji nr 911/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie wykonania rozporządzenia (WE) nr 1760/2000 Parlamentu Europejskiego i Rady w zakresie kolczyków, paszportów i rejestrów gospodarstw;
3)   rozporządzenie Komisji nr 494/98 z dnia 27 lutego 1998 r. ustanawiające szczegółowe przepisy wykonawcze do rozporządzenia Rady (WE) nr 820/97 w odniesieniu do stosowania minimalnych sankcji administracyjnych w ramach systemu identyfikacji i rejestracji bydła;
4)   rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 24 maja 2004 r. w sprawie sposobu oznakowania bydła, owiec i kóz oraz świń, określenia wzorów znaków identyfikacyjnych oraz wymagań i warunków technicznych kolczyków dla zwierząt gospodarskich;
5)   rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 28 lipca 2004 r. w sprawie określenia wzoru paszportu konia i wzoru paszportu bydła;
6)   rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 29 lipca 2005 r. w sprawie księgi rejestracji bydła, świń, owiec lub kóz.
4.4.3. Akty prawne stanowiące podstawę do powiadamiania o chorobie:
1)   ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt, zgodnie z którą bruceloza u bydła jest chorobą podlegającą obowiązkowi zwalczania (załącznik nr 2 do ustawy);
2)   rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 25 listopada 2005 r. w sprawie zakresu, sposobu i terminów przekazywania informacji o występowaniu chorób zakaźnych zwierząt podlegających obowiązkowi zwalczania i rejestracji oraz o wynikach monitorowania chorób odzwierzęcych i odzwierzęcych czynników chorobotwórczych, a także związanej z nimi oporności na środki przeciwdrobnoustrojowe.
4.4.4. Akty prawne stanowiące podstawę do podejmowania działań w przypadku stwierdzenia wystąpienia brucelozy u bydła, podejmowanych w celu zwalczania tej choroby:
1)   ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt;
2)   rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 20 kwietnia 2005 r. w sprawie zwalczania brucelozy;
3)   rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 27 czerwca 2005 r. w sprawie szczegółowych wymagań weterynaryjnych niezbędnych do uzyskania i zachowania uznania stada lub gospodarstwa za urzędowo wolne lub wolne od chorób zakaźnych zwierząt.
4.4.5. Akty prawne stanowiące podstawę do kwalifikacji zwierząt i stad na podstawie kryterium występowania lub zagrożenia wystąpienia brucelozy u bydła:
1)   rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 20 kwietnia 2005 r. w sprawie zwalczania brucelozy;
2)   rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 27 czerwca 2005 r. w sprawie szczegółowych wymagań weterynaryjnych niezbędnych do uzyskania i zachowania uznania stada lub gospodarstwa za urzędowo wolne lub wolne od chorób zakaźnych zwierząt.
4.4.6. Procedury kontrolne, a w szczególności zasady przemieszczania zwierząt narażonych na kontakt lub zakażenie brucelozą u bydła określa rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 20 kwietnia 2005 r. w sprawie zwalczania brucelozy.
4.4.7. Akt prawny stanowiący podstawę do kontroli występowania brucelozy u bydła – rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 grudnia 2004 r. w sprawie określenia jednostek chorobowych, sposobu prowadzenia kontroli oraz zakresu badań kontrolnych zakażeń zwierząt.
4.4.8. Akt prawny stanowiący podstawę do uzyskania odszkodowań dla posiadaczy zwierząt zabitych z nakazu właściwych organów w związku ze zwalczaniem brucelozy u bydła – ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt.
5.      Ogólny opis kosztów i korzyści
Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 2 sierpnia 2004 r. w sprawie warunków i wysokości wynagrodzenia za wykonywanie czynności przez lekarzy weterynarii i inne osoby wyznaczone przez powiatowego lekarza weterynarii, wynagrodzenie za pobranie krwi lub mleka do badań wynosi:
1)   za pierwszą sztukę w stadzie – 15,00 zł;
2)   od 2 do 5 sztuk – za każde zwierzę – 4,50 zł;
3)   powyżej 5 sztuk – za każde następne zwierzę – 3,40 zł.
W celu określenia kwot wynagrodzenia za przeprowadzenie badań wstępnie przyjęto na potrzeby programu, że w trakcie jego realizacji zostanie przebadanych 268.949 sztuk bydła, o których mowa w pkt 1, 479.276 sztuk bydła, o których mowa w pkt 2, oraz 835.597 sztuk bydła, o których mowa w pkt 3.
Całkowity koszt związany z realizacją programu wyniesie 18.483.273 zł.
Główną korzyścią z realizacji programu dla właścicieli stad oraz podmiotów prowadzących obrót bydłem będzie prowadzenie swobodnego handlu bydłem wewnątrz Wspólnoty dzięki uzyskaniu statusów regionów urzędowo wolnych. Po uznaniu danego stada i regionu za urzędowo wolne od brucelozy bydła będzie możliwy swobodny handel bydłem, bez przeszkód o charakterze sanitarnym, co zwiększy konkurencyjność polskich hodowców i producentów bydła na rynku unijnym, jak również na rynkach państw trzecich.
Dodatkową korzyścią płynącą z realizacji programu będzie możliwość uniknięcia strat bezpośrednich – kosztów wynikających ze zmniejszenia produkcji. W celu utrzymania statusu stada uznanego za urzędowo wolne od brucelozy bydła wystarczy wykonywać badania w kierunku tej choroby jedynie co 3 lata. Ponadto w regionach uznanych za urzędowo wolne będzie można zmniejszyć częstotliwość badań – coroczne jedno badanie wszystkich zwierząt powyżej 24. miesiąca życia przez pierwsze pięć lat po uzyskaniu statusu.
6.      Dane dotyczące sytuacji epizootycznej w ostatnich latach
6.1.    Rozwój choroby
6.1.1. Dane dotyczące rozwoju choroby
6.1.1.1. Dane dotyczące stad
Choroba: bruceloza u bydła     Gatunek zwierząt: bydło
Rok: 2001
Region Całkowita liczba stad(a) Liczba stad objętych programem Liczba stad zbadanych Liczba stad z dodatnim wynikiem badań(b) Liczba nowych stad z dodatnim wynikiem badań(c) Liczba stad, z których usunięto wszystkie zwierzęta % stad z dodatnim wynikiem badań, z których usunięto wszystkie zwierzęta Wskaźniki
% zbadanych stad objętych programem % stad z dodatnim wynikiem badań % nowych stad z dodatnim wynikiem badań
1 2 3 4 5 6 7 8 = (7/5)x100 9 = (4/3)x100 10 = (5/4)x100 11 = (6/4)x100
Terytorium Rzeczypospolitej Polskiej 1.097.208 1.097.208 273.756 15 15 0 0 24 0,005 0,005
Rok: 2002
Region Całkowita liczba stad(a) Liczba stad objętych programem Liczba stad zbadanych Liczba stad z dodatnim wynikiem badań(b) Liczba nowych stad z dodatnim wynikiem badań(c) Liczba stad, z których usunięto wszystkie zwierzęta % stad z dodatnim wynikiem badań, z których usunięto wszystkie zwierzęta Wskaźniki
% zbadanych stad objętych programem % stad z dodatnim wynikiem badań % nowych stad z dodatnim wynikiem badań
1 2 3 4 5 6 7 8 = (7/5)x100 9 = (4/3)x100 10 = (5/4)x100 11 = (6/4)x100
Terytorium Rzeczypospolitej Polskiej 975.108 975.108 243.317 15 15 0 0 24 0,006 0,006
Rok: 2003
Region Całkowita liczba stad(a) Liczba stad objętych programem Liczba stad zbadanych Liczba stad z dodatnim wynikiem badań(b) Liczba nowych stad z dodatnim wynikiem badań(c) Liczba stad, z których usunięto wszystkie zwierzęta % stad z dodatnim wynikiem badań, z których usunięto wszystkie zwierzęta Wskaźniki
% zbadanych stad objętych programem % stad z dodatnim wynikiem badań % nowych stad z dodatnim wynikiem badań
1 2 3 4 5 6 7 8 = (7/5)x100 9 = (4/3)x100 10 = (5/4)x100 11 = (6/4)x100
Terytorium Rzeczypospolitej Polskiej 898.464 898.464 266.387 7 7 0 0 29 0,003 0,003
Rok: 2004
Region Liczba stad zbadanych Liczba stad z dodatnim wynikiem badań(b) Liczba nowych stad z dodatnim wynikiem badań(c) Liczba stad, z których usunięto wszystkie zwierzęta % stad z dodatnim wynikiem badań, z których usunięto wszystkie zwierzęta Wskaźniki
% zbadanych stad objętych programem % stad z dodatnim wynikiem badań % nowych stad z dodatnim wynikiem badań
1 2 3 4 5 6 7 8 = (7/5)x100 9 = (4/3)x100 10 = (5/4)x100 11 = (6/4)x100
Terytorium Rzeczypospolitej Polskiej 882.761 283.823 258.954 14 11 0 0 91,24 0,005 0,003
Rok: 2005
Region Całkowita liczba stad(a) Liczba stad objętych programem Liczba stad zbadanych Liczba stad z dodatnim wynikiem badań(b) Liczba nowych stad z dodatnim wynikiem badań(c) Liczba stad, z których usunięto wszystkie zwierzęta % stad z dodatnim wynikiem badań, z których usunięto wszystkie zwierzęta Wskaźniki
% zbadanych stad objętych programem % stad z dodatnim wynikiem badań % nowych stad z dodatnim wynikiem badań
1 2 3 4 5 6 7 8 = (7/5)x100 9 = (4/3)x100 10 = (5/4)x100 11 = (6/4)x100
Terytorium Rzeczypospolitej Polskiej 930.436 310.011 263.894(*) 12 12 2 16,67% 85,12 0,005 0,005
(*) Jest to liczba stad, w których przeprowadzono kontrole. Natomiast liczba stad, w których przeprowadzono badania, to 226.576. Odnotowano 37.318 stad pustych.
(a) Łączna liczba stad w regionie, łącznie ze stadami kwalifikującymi się i niekwalifikującymi się do programu.
(b) Stada co najmniej z jednym zwierzęciem reagującym dodatnio w ramach programu, niezależnie od liczby badań przeprowadzonych w tym stadzie.
(c) Stada, których status w poprzednim okresie był nieznany, niewolny – ujemny, wolny, urzędowo wolny lub zawieszony i które mają przynajmniej jedno dodatnio reagujące zwierzę.
6.1.1.2. Dane dotyczące zwierząt
Choroba: bruceloza u bydła   Gatunek zwierząt: bydło
Rok: 2001
Region Łączna liczba zwierząt(a) Liczba zwierząt do zbadania w ramach programu Liczba zwierząt zbadanych(b) Liczba zwierząt zbadanych indywidualnie(c) Liczba zwierząt z dodatnim wynikiem badań Ubój Wskaźniki
liczba zwierząt z dodatnim wynikiem badań poddanych ubojowi lub zabitych łączna liczba zwierząt poddanych ubojowi lub zabitych % zbadanych stad objętych programem % zwierząt z dodatnim wynikiem badań
1 2 3 4 5 6 7 8 9=(4/3)x100 10=(6/4)x100
Terytorium Rzeczypospolitej Polskiej 5.262.088 5.262.088 1.160.325 1.160.325 17 17 17 22 0,0014
Rok: 2002
Region Łączna liczba zwierząt(a) Liczba zwierząt do zbadania w ramach programu Liczba zwierząt zbadanych(b) Liczba zwierząt zbadanych indywidualnie(c) Liczba zwierząt z dodatnim wynikiem badań Ubój Wskaźniki
liczba zwierząt z dodatnim wynikiem badań poddanych ubojowi lub zabitych łączna liczba zwierząt poddanych ubojowi lub zabitych % zbadanych zwierząt objętych programem % zwierząt z dodatnim wynikiem badań
1 2 3 4 5 6 7 8 9=(4/3)x100 10=(6/4)x100
Terytorium Rzeczypospolitej Polskiej 4.461.206 4.461.206 1.121.743 1.121.743 17 17 17 25 0,0015
Rok: 2003
Region Ubój Wskaźniki
liczba zwierząt z dodatnim wynikiem badań poddanych ubojowi lub zabitych łączna liczba zwierząt poddanych ubojowi lub zabitych % zbadanych zwierząt objętych programem % zwierząt z dodatnim wynikiem badań
1 2 3 4 5 6 7 8 9=(4/3)x100 10=(6/4)x100
Terytorium Rzeczypospolitej Polskiej 5.652.154 5.652.154 1.211.775 1.211.775 7 7 7 21 0,0005
Rok: 2004
Region Łączna liczba zwierząt(a) Liczba zwierząt do zbadania w ramach programu Liczba zwierząt zbadanych(b) Liczba zwierząt zbadanych indywidualnie(c) Liczba zwierząt z dodatnim wynikiem badań Ubój Wskaźniki
liczba zwierząt z dodatnim wynikiem badań poddanych ubojowi lub zabitych łączna liczba zwierząt poddanych ubojowi lub zabitych % zbadanych zwierząt objętych programem % zwierząt z dodatnim wynikiem badań
1 2 3 4 5 6 7 8 9=(4/3)x100 10=(6/4)x100
Terytorium Rzeczypospolitej Polskiej 5.649.362 1.377.420 1.264.297 1.249.828 15(*) 15 15 91,79 0,0011
Rok: 2005
Liczba zwierząt do zbadania w ramach programu Ubój Wskaźniki
liczba zwierząt z dodatnim wynikiem badań poddanych ubojowi lub zabitych łączna liczba zwierząt poddanych ubojowi lub zabitych % zbadanych zwierząt objętych programem % zwierząt z dodatnim wynikiem badań
1 2 3 4 5 6 7 8 9=(4/3)x100 10=(6/4)x100
Terytorium Rzeczypospolitej Polskiej 6.146.623 1.623.440 1.152.058 1.152.058 12 12 12 70,964 0,001
(*) W dwóch przypadkach występowanie brucelozy u bydła nie zostało potwierdzone badaniem przeprowadzonym w Państwowym Instytucie Weterynaryjnym – Państwowym Instytucie Badawczym w Puławach.
(a) Łączna liczba stad w regionie, łącznie ze stadami kwalifikującymi się i niekwalifikującymi się do programu.
(b) Obejmuje zwierzęta badane indywidualnie i zbiorowo.
(c) Obejmuje tylko zwierzęta zbadane indywidualnie.
6.2. Dane dotyczące nadzoru i badań laboratoryjnych
6.2.1. Dane dotyczące nadzoru i testów laboratoryjnych
Choroba: bruceloza u bydła   Gatunek zwierząt: bydło
Opis zastosowanych testów serologicznych:
1)   OA – odczyn aglutynacji próbówkowej;
2)   OKAP – odczyn kwaśnej aglutynacji płytowej;
3)   OWD – odczyn wiązania dopełniacza;
4)   OMA – odczyn mikro- i makroaglutynacji;
5)   Test ELISA z pojedynczą próbą surowicy;
6)   OAG – odczyn antyglobulinowy.
Rok: 2001
Region Testy serologiczne Testy mikrobiologiczne Inne testy
liczba zbadanych próbek liczba próbek z dodatnim wynikiem liczba zbadanych próbek liczba próbek z dodatnim wynikiem liczba zbadanych próbek liczba próbek z dodatnim wynikiem
Terytorium Rzeczypospolitej Polskiej 1.160.325 17 0 0 0 0
Rok: 2002
Region Testy serologiczne Testy mikrobiologiczne Inne testy
liczba zbadanych próbek liczba próbek z dodatnim wynikiem liczba zbadanych próbek liczba próbek z dodatnim wynikiem liczba zbadanych próbek liczba próbek z dodatnim wynikiem
Terytorium Rzeczypospolitej Polskiej 1.121.743 16 0 0 0 0
Rok: 2003
Region Testy serologiczne Testy mikrobiologiczne Inne testy
liczba zbadanych próbek liczba próbek z dodatnim wynikiem liczba zbadanych próbek liczba próbek z dodatnim wynikiem liczba zbadanych próbek liczba próbek z dodatnim wynikiem
Terytorium Rzeczypospolitej Polskiej 1.211.775 7 0 0 0 0
Rok: 2004
Testy serologiczne Testy mikrobiologiczne Inne testy
liczba zbadanych próbek liczba próbek z dodatnim wynikiem liczba zbadanych próbek liczba próbek z dodatnim wynikiem liczba zbadanych próbek liczba próbek z dodatnim wynikiem
Terytorium Rzeczypospolitej Polskiej 1.264.297 15(*) 400 0 0 0
Rok: 2005
Testy serologiczne Testy mikrobiologiczne Inne testy
liczba zbadanych próbek liczba próbek z dodatnim wynikiem liczba zbadanych próbek liczba próbek z dodatnim wynikiem liczba zbadanych próbek liczba próbek z dodatnim wynikiem
Terytorium Rzeczypospolitej Polskiej 1.152.058 12 358 0 0 0
(*) W dwóch przypadkach występowanie brucelozy nie zostało potwierdzone badaniem przeprowadzonym w Państwowym Instytucie Weterynaryjnym – Państwowym Instytucie Badawczym w Puławach.
6.3.    Dane dotyczące zakażeń
Choroba: bruceloza u bydła     Gatunek zwierząt: bydło
Rok: 2001
Region Liczba zakażonych stad Liczba zakażonych zwierząt
Terytorium Rzeczypospolitej Polskiej 15 17
Rok: 2002
Region Liczba zakażonych stad Liczba zakażonych zwierząt
Terytorium Rzeczypospolitej Polskiej 15 17
Rok: 2003
Region Liczba zakażonych stad Liczba zakażonych zwierząt
Terytorium Rzeczypospolitej Polskiej 7 7
Rok: 2004
Region Liczba zakażonych stad Liczba zakażonych zwierząt
Terytorium Rzeczypospolitej Polskiej 14 15
Rok: 2005
Region Liczba zakażonych stad Liczba zakażonych zwierząt
Terytorium Rzeczypospolitej Polskiej 12 12
6.4.    Dane dotyczące statusu stad na koniec roku 2005
Rok: 2005      Choroba: bruceloza u bydła  Gatunek zwierząt: bydło
Region Status stad i zwierząt objętych programem
całkowita liczba stad i zwierząt objętych programem nieznany(a) niewolne i nieurzędowo wolne wolne lub urzędowo wolne zawieszone wolne urzędowo wolne
ostatni dodatni wynik badania(b) ostatni ujemny wynik badania(c)
stada zwierzęta stada zwierzęta stada zwierzęta stada zwierzęta stada zwierzęta stada zwierzęta stada zwierzęta
Terytorium Rzeczypospolitej Polskiej 226.576 1.152.058 0 0 2 38 2 60 9 589 0 0 226.563 1.151.371
(a) Status nieznany: brak wyników poprzednich badań.
(b) Niewolne i dodatni wynik ostatniego badania: zbadane, co najmniej z jednym dodatnim wynikiem w ostatnim badaniu.
(c) Niewolne i dodatni wynik ostatniego badania: zbadane, co najmniej z ujemnymi wynikami w ostatnim badaniu, ale niemające statusu urzędowo wolnego.
7.      Cele
7.1.    Cele testów diagnostycznych
7.1.1. Cele w odniesieniu do testów diagnostycznych
7.1.1.1. Liczba testów
Region Typ testu Populacja docelowa Typ próbki Cel Liczba planowanych testów
Terytorium Rzeczypospolitej Polskiej OKAP bydło powyżej 12. miesiąca życia krew badanie skriningowe – nadzór 1.583.822
OWD
OA
bydło powyżej 12. miesiąca życia krew potwierdzenie w przypadku wątpliwych wyników (ZHW)
4.000
4.000
OWD, OA, OME, OAG bydło powyżej 12. miesiąca życia krew potwierdzenie w przypadku uzyskania dodatnich wyników w ZHW 20
1.591.842
7.1.1.2. Plany testów
Szczegółowy sposób prowadzenia badań jest zawarty w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 20 kwietnia 2005 r. w sprawie zwalczania brucelozy.
7.1.2. Cele testowania stad i zwierząt
7.1.2.1. Cele testowania stad
Choroba: bruceloza u bydła
Region Łączna liczba stad Łączna liczba stad objętych programem Łączna liczba stad, które zostaną zbadane Przewidywana liczba stad z dodatnim wynikiem badań Przewidywana liczba nowych stad z dodatnim wynikiem badań Przewidywana liczba stad, z których zostaną usunięte wszystkie zwierzęta Przewidywany odsetek stad, z których zostaną usunięte wszystkie zwierzęta Wskaźniki docelowe
przewidywany % stad do zbadania objętych programem przewidywany % stad z dodatnim wynikiem badań przewidywany % nowych stad z dodatnim wynikiem badań
1 2 3 4 5 6 7 8 = (7/5)x100 9 = (4/3)x100 10 = (5/4)x100 11 = (6/4)x100
Terytorium Rzeczypospolitej Polskiej 806.845 268.949 260.880 10 10 0 0 97% 0,004 0,004
7.1.2.2. Cele testowania zwierząt
Choroba: bruceloza u bydła
Region Łączna liczba zwierząt Łączna liczba zwierząt objętych programem Łączna liczba zwierząt do zbadania Łączna liczba zwierząt do zbadania indywidualnego Łączna przewidywana liczba zwierząt z dodatnim wynikiem badań Ubój Wskaźnik docelowe
liczba zwierząt z dodatnim wynikiem badań całkowita liczba zwierząt do uboju przewidywany % zwierząt do zbadania objętych programem % zwierząt z dodatnim wynikiem badań
1 2 3 4 5 6 7 8 9=(4/3)x100 10=(6/4)x100
Terytorium Rzeczypospolitej Polskiej 6.098.417 1.632.806 1.583.822 1.583.822 11 11 11 97% 0,0007
7.2.    Cele testowania w zakresie kwalifikacji
Choroba: bruceloza u bydła
Region Status stad i zwierząt objętych programem na koniec roku
łączna liczba stad i zwierząt objętych programem przewidywany nieznany status(a) przewidywane niewolne lub nieurzędowo wolne przewidywane wolne lub urzędowo wolne zawieszone przewidywane wolne przewidywane urzędowo wolne
ostatni dodatni wynik badania(b) ostatni ujemny wynik badania(c)
stada zwierzęta stada zwierzęta stada zwierzęta stada zwierzęta stada zwierzęta stada zwierzęta stada zwierzęta
Terytorium Rzeczypospolitej Polskiej 260.880 1.583.822 0 0 5 50 0 0 5 50 0 0 260.870 1.583.722
(a) Status nieznany: brak wyników poprzednich badań.
(b) Niewolne i dodatni wynik ostatniego badania: zbadane, co najmniej z jednym dodatnim wynikiem w ostatnim badaniu.
(c) Niewolne i dodatni wynik ostatniego badania: zbadane, co najmniej z ujemnymi wynikami w ostatnim badaniu, ale niemające statusu urzędowo wolnego.
8.      Szczegółowa analiza kosztów programu
Koszt programu obliczono według średniego kursu euro z dnia 27 kwietnia 2006 r., który wynosił 3,8665 zł.
Wszystkie wartości są podane bez VAT.
Koszty Specyfikacja Ilość jednostek
Koszt jednostkowy
(w złotych)
Koszt całkowity
(w złotych)(*)
Finansowanie wspólnotowe
1. Testów
1.1. analizy Test: OKAP 1.583.822 3,16 5.004.878 +
Testy potwierdzające w ZHW
OWD 4.000 12,65 50.600 +
OA 4.000 10,5 42.000 +
Potwierdzenie w laboratorium referencyjnym w Puławach 170 63,2 10.744 +
1.2. próbkobrania Próbkobranie: pobieranie krwi
268.979
479.276
835.597
15,00
4,50
3,40
4.034.685
2.156.742
2.841.030
razem: 9.032.457
+
Koszty dojazdów (w km) 5.380.180 0,8 4.304.144 +
2. Uboju i unieszkodliwienia
2.1. odszkodowania za zwierzęta Liczba sztuk 11 3.000 33.000 +
2.2. koszty transportu w km 2.000 0,8 1.600 +
2.3. koszty unieszkodliwienia Liczba sztuk 11 190 2.090 +
3. Czyszczenia i odkażania 100 m2 11 160 1.760 +
Ogółem 18.483.273 +
(*) Są to szacunkowe koszty, które zostaną dostosowane do wielkości wydatków przewidzianych na zwalczanie chorób zakaźnych zwierząt w ustawie budżetowej na rok 2007.
ZAŁĄCZNIK Nr 4
PROGRAM ZWALCZANIA WŚCIEKLIZNY (RABIES)
1.      Identyfikacja programu
Państwo Członkowskie:               Rzeczpospolita Polska
Choroba:                            Wścieklizna
Rok wdrożenia:                      2007
Data wysłania do Komisji Europejskiej:  31 maja 2006 r.
2.      Dane historyczne dotyczące sytuacji epizootycznej w zakresie wścieklizny
W okresie międzywojennym i w pierwszych latach po II wojnie światowej głównym nosicielem wścieklizny na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej były psy. Wprowadzenie w 1949 r. obowiązkowego szczepienia psów przeciwko wściekliźnie pozwoliło na opanowanie problemu występowania choroby w Polsce. Liczba przypadków wścieklizny wśród zwierząt obniżyła się z ponad 3.600 w 1946 r. do 73 przypadków w 1956 r. Problem wścieklizny ponownie pojawił się, kiedy zaczęto rejestrować coraz więcej przypadków tej choroby w środowisku zwierząt dzikich. W latach 1946-1956 zgłaszano rocznie od 1 do 6 przypadków wścieklizny wśród zwierząt dzikich. W 1956 i 1957 r. nie zanotowano żadnego przypadku wścieklizny u zwierząt dzikich. W latach następnych był zauważalny wzrost zachorowań wśród zwierząt dzikich, a w szczególności u lisów wolno żyjących. Pod koniec lat siedemdziesiątych zachorowania u zwierząt dzikich przekraczały liczbę zachorowań u zwierząt domowych.
W 1990 r. w Rzeczypospolitej Polskiej stwierdzono 2.045 przypadków wścieklizny, w tym 1.668 przypadków wśród zwierząt dzikich (1.374 przypadki u lisów wolno żyjących). Najwięcej przypadków wścieklizny zanotowano w województwach: poznańskim (157), opolskim (139), koszalińskim (133), szczecińskim (130), bydgoskim (123), słupskim (103). Nie notowano ich w województwie bialskopodlaskim, a pojedyncze przypadki odnotowano w województwach: lubelskim, łomżyńskim, łódzkim, przemyskim.
W 1991 r. stwierdzono 2.287 przypadków wścieklizny, w tym 1.864 u zwierząt dzikich, z czego 1.513 przypadków u lisów wolno żyjących. Wścieklizny nie odnotowano w województwie lubelskim, a pojedyncze przypadki wystąpiły w województwach: przemyskim, łódzkim, łomżyńskim, krośnieńskim.
W 1992 r. stwierdzono 3.084 przypadki wścieklizny, w tym u zwierząt dzikich 2.549, z czego 2.079 przypadków u lisów wolno żyjących.
Z uwagi na rozprzestrzenianie się wścieklizny w 1993 r. rozpoczęto akcję doustnych szczepień lisów wolno żyjących przeciwko wściekliźnie.
W 1993 r. stwierdzono 2.648 przypadków wścieklizny u zwierząt, w tym 2.166 u zwierząt dzikich, z czego 1.803 przypadki u lisów wolno żyjących.
W 1994 r. stwierdzono 2.238 przypadków wścieklizny u zwierząt, w tym 1.788 u zwierząt dzikich, z czego 1.506 przypadków u lisów wolno żyjących.
W 1995 r. stwierdzono 1.973 przypadki wścieklizny u zwierząt, w tym 1.528 u zwierząt dzikich, z czego 1.280 przypadków u lisów wolno żyjących.
W 1996 r. stwierdzono 2.527 przypadków wścieklizny u zwierząt, w tym 2.064 u zwierząt dzikich, z czego 1.779 przypadków u lisów wolno żyjących.
W 1997 r. stwierdzono 1.494 przypadki wścieklizny u zwierząt, w tym 1.239 u zwierząt dzikich, z czego 1.091 przypadków u lisów wolno żyjących.
Efektem nieustającego przeprowadzania szczepień w zachodniej części Rzeczypospolitej Polskiej był spadek liczby przypadków wścieklizny, a zwłaszcza niewystępowanie tej choroby w województwach: zachodniopomorskim, lubuskim i dolnośląskim.
W 1998 r. stwierdzono 1.329 przypadków u zwierząt, w tym 1.120 przypadków u zwierząt dzikich, z czego 927 przypadków u lisów wolno żyjących.
W 1999 r. stwierdzono 1.148 przypadków u zwierząt, z czego 721 przypadków u lisów wolno żyjących.
W 2000 r. stwierdzono 2.224 przypadki u zwierząt, z czego 1.583 przypadki u lisów wolno żyjących, a w 2001 r. stwierdzono 2.964 przypadki u zwierząt, z czego 2.224 przypadki u lisów wolno żyjących.
W trakcie przeprowadzanych akcji szczepień zaobserwowano zmiany w obszarach występowania wścieklizny. Pojawiły się przypadki zachorowań na wschodnich obszarach Rzeczypospolitej Polskiej, czyli obszarach nieobjętych do tej pory szczepieniami, oraz występowały pojedyncze przypadki wścieklizny na terenach przygranicznych z Republiką Czeską.
W 2002 r. liczba przypadków wścieklizny u zwierząt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wyniosła 1.119, z czego 1.038 przypadków zanotowano u zwierząt dzikich (w tym 884 u lisów wolno żyjących). W 2002 r. największą liczbę przypadków wścieklizny zwierząt zanotowano w województwie wielkopolskim – 339 przypadków, jednak, jak wykazują dane za lata 2003-2005 i okres od stycznia do kwietnia 2006 r., uległa ona następnie znacznemu zmniejszeniu w tym województwie (załączniki nr 1-5 do programu).
Obecnie największym problemem związanym z występowaniem wścieklizny jest granica północno-wschodnia i wschodnia Rzeczypospolitej Polskiej, gdzie zauważono pojawienie się przypadków wścieklizny z terenów Ukrainy oraz Federacji Rosyjskiej (Obwód Kaliningradzki).
W związku z tak gwałtownie narastającym problemem wścieklizny wśród zwierząt dzikich na przełomie 1991 i 1992 r. opracowano założenia do programu zwalczania wścieklizny w Rzeczypospolitej Polskiej.
W pierwszym etapie wykładanie szczepionki miało objąć teren w pasie przygranicznym z Niemcami (Szczecin, Gorzów Wielkopolski, Zielona Góra, Jelenia Góra, Wałbrzych, Legnica, Opole, Wrocław, Poznań, Piła, Leszno, Koszalin), gdzie wścieklizna u lisów wolno żyjących wystąpiła endemicznie i stwierdzano najczęściej przypadki tej choroby. Zaproponowano wykładanie szczepionki 2 razy w roku – wiosną i jesienią – po 16 dawek (przynęt) na km2. Wykładanie szczepionki miało być przeprowadzane ręcznie. Stopniowo akcja miała być rozszerzana o kolejne województwa w kierunku wschodnim. Wraz z wykładaniem szczepionki miała być prowadzona kontrola szczepień określająca wskaźnik przyjęcia szczepionki przez lisy wolno żyjące oraz wskaźnik nabytej odporności.
Jednak w 1992 r. zmieniono sposób rozrzucania szczepionki z ręcznego na wyrzucanie z samolotów, a liczbę województw objętych szczepieniem zmniejszono z 12 do 6. Zrezygnowano z następujących województw: opolskiego, wrocławskiego, leszczyńskiego, pilskiego, poznańskiego, koszalińskiego.
Ostatecznie Rzeczpospolita Polska rozpoczęła program szczepień lisów wolno żyjących przeciwko wściekliźnie w 1993 r.
W 1994 r. obszar szczepień został powiększony o 6 województw (koszalińskie, słupskie, pilskie, katowickie, bielsko-bialskie, skierniewickie).
W 1995 r. obszar szczepień został powiększony o 10 województw (gdańskie, bydgoskie, konińskie, leszczyńskie, poznańskie, kaliskie, wrocławskie, opolskie, częstochowskie, warszawskie).
W 1996 r. obszar szczepień został powiększony o 4 województwa (krośnieńskie, nowosądeckie, elbląskie, piotrkowskie).
W 1997 r. obszar szczepień został powiększony o województwo krakowskie.
W 1998 r. obszar szczepień został powiększony o 5 województw (tarnowskie, sieradzkie, radomskie, łódzkie, lubelskie – 1 gmina).
W 1999 r. został zmieniony podział administracyjny państwa z 49 województw na 16 województw i wówczas szczepieniami objęto całkowicie województwa: dolnośląskie, lubuskie, zachodniopomorskie, wielkopolskie, śląskie, pomorskie, opolskie, małopolskie, natomiast częściowo województwa: kujawsko-pomorskie, lubelskie, łódzkie, warmińsko-mazurskie, mazowieckie, podkarpackie. Natomiast w województwach: podlaskim i świętokrzyskim nie prowadzono szczepień.
W 2000 r. obszar szczepień nie uległ zmianie. W wyniku gwałtownego wzrostu zachorowań zwierząt na wściekliznę na terenach, gdzie nie prowadzono szczepień lisów wolno żyjących przeciwko wściekliźnie, oraz na granicy „obszaru szczepionego” z „obszarem nieszczepionym” w 2001 r. wprowadzono zmodernizowany program szczepień lisów wolno żyjących przeciwko wściekliźnie, gdzie zrezygnowano w akcji wiosennej ze szczepień na terenach zachodnich Rzeczypospolitej Polskiej, na których od dłuższego czasu nie odnotowywano przypadków wścieklizny u zwierząt. Obszar objęty szczepieniami to:
1)   powiat wałecki w województwie zachodniopomorskim;
2)   powiaty: dzierżoniowski, ząbkowicki i kłodzki w województwie dolnośląskim;
3)   województwo pomorskie, z wyjątkiem powiatów: słupskiego, lęborskiego i bytomskiego;
4)   województwa: warmińsko-mazurskie, kujawsko-pomorskie, wielkopolskie, małopolskie, opolskie, śląskie, łódzkie, świętokrzyskie;
5)   powiaty: warszawski zachodni, gostyński, sochaczewski, żyrardowski, grodziski, pruszkowski, piaseczyński, grójecki, białobrzeski, przysucki, radomski, szydłowiecki, zwoleński, lipski, kozienicki, sierpecki, płoński, nowodworski, ciechanowski, mławski, żuromiński, przasnyski, ostrołęcki, makowski, legionowski i pułtuski w województwie mazowieckim;
6)   gmina Janowiec i część gminy Puławy w województwie lubelskim;
7)   powiaty: bieszczadzki, brzozowski, dębicki, jasielski, kolbuszowski, krośnieński, łańcucki, mielecki, ropczycki, rzeszowski, sanocki, strzyżowski i tarnobrzeski w całości oraz powiaty: jarosławski, leżajski, niżański, przemyski, przeworski i stalowowolski w części na południe od linii rzeki San w województwie podkarpackim.
Natomiast w akcji jesiennej 2001 r. szczepieniami objęto większą część terytorium Rzeczypospolitej Polskiej poza województwem podlaskim, częścią województw: lubelskiego i podkarpackiego.
Od 2002 r. akcja szczepień obejmuje całe terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
Wyniki badań monitoringowych akcji szczepień
Akcje szczepień Badania monitoringowe wykonywane w celu określenia efektywności szczepień Różnicowanie szczepów wirusa
TC (w %) RFFIT (w %)
jesień 1998 r. 67,7 68,0 0
wiosna 1999 r. 64,3 66,7 0
jesień 1999 r. 64,4 82,9 0
wiosna 2000 r. 55,3 75,3 0
jesień 2000 r. 64,4 81,7 0
wiosna i jesień 2001 r. 52,4 62,1 0
wiosna i jesień 2002 r. 66,7 72,9 0
wiosna i jesień 2003 r. 78,4 92,6 0
wiosna i jesień 2004 r. 82,5 94,0 0
wiosna i jesień 2005 r. 85,8(*) 83,6(*) 0
(*) Na podstawie wstępnych wyników badań.
TC – tetracykliny (marker)
RFFIT – rapid fluorescent focus inhibition test
3.      Opis programu
Zgodnie z ustawą z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt, wścieklizna należy do chorób zakaźnych zwierząt podlegających obowiązkowi zwalczania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (załącznik nr 2 do ustawy).
Psy powyżej 3. miesiąca życia przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz lisy wolno żyjące na obszarach określonych przez ministra właściwego do spraw rolnictwa, zgodnie z art. 56 tej ustawy, podlegają obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu przeciwko wściekliźnie.
Na podstawie rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 2 czerwca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i sposobu przeprowadzania ochronnych szczepień lisów wolno żyjących przeciwko wściekliźnie (Dz. U. Nr 142, poz. 1509) szczepienia ochronne lisów wolno żyjących przeprowadza wojewódzki lekarz weterynarii. Zgodnie z tym rozporządzeniem szczepionka jest rozrzucana z samolotu lub wykładana ręcznie dwa razy w roku kalendarzowym na obszarach lasów oraz we wszystkich miejscach bytowania lisów wolno żyjących. Szczepionka może być podana raz w roku, jeżeli na obszarze województwa i na obszarach województw graniczących z tym województwem nie stwierdzono przypadków wystąpienia wścieklizny w okresie dwóch kolejnych lat. Natomiast szczepień ochronnych nie przeprowadza się, jeżeli na obszarze województwa i na obszarach województw graniczących z tym województwem nie stwierdzono wścieklizny w okresie trzech kolejnych lat.
Liczba dawek szczepionki zależy od stopnia zalesienia i ukształtowania terenu, populacji zwierząt dzikich oraz przyjętego sposobu podania szczepionki, ale nie powinna być mniejsza niż 20 dawek na 1 km2 powierzchni.
Badania monitoringowe (RFFIT, TC), wykonywane w celu określenia efektywności doustnych szczepień lisów wolno żyjących przeciwko wściekliźnie, przeprowadza się na podstawie rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 grudnia 2004 r. w sprawie określenia jednostek chorobowych, sposobu prowadzenia kontroli oraz zakresu badań kontrolnych zakażeń zwierząt. Zgodnie z tym rozporządzeniem w celu kontroli wścieklizny pobiera się do badań tkankę mózgową, surowicę i żuchwę od 8 lisów wolno żyjących odstrzelonych na każdych 100 km2 obszaru, na którym lisy wolno żyjące zostały objęte szczepieniem ochronnym przeciwko wściekliźnie. Natomiast w celu izolacji i określenia szczepu wirusa wścieklizny do badań przesyła się tkankę mózgową lisów wolno żyjących, u których w badaniu laboratoryjnym potwierdzono wściekliznę.
Diagnostyka i metody badań laboratoryjnych
Rutynowa diagnostyka wścieklizny dla wszystkich gatunków zwierząt jest prowadzona w 16 zakładach higieny weterynaryjnej (ZHW) oraz w Krajowym Laboratorium Referencyjnym w Puławach (Zakład Wirusologii Państwowego Instytutu Weterynaryjnego – Państwowego Instytutu Badawczego w Puławach) przy użyciu następujących rodzajów badań:
1)   immunofluorescencja odcisków mózgowych z monowalentnym koniugatem antynukleokapsydowym;
2)   izolacja wirusa na myszach;
3)   izolacja wirusa na kulturach komórkowych neuroblastomy;
4)   genotypizacja izolatów wirusa wścieklizny (tylko w Krajowym Laboratorium Referencyjnym);
5)   badanie serologiczne – test seroneutralizacji (rapid fluorescent focus inhibition test – RFFIT).
Natomiast badania monitoringowe w celu sprawdzenia skuteczności szczepienia lisów wolno żyjących wykonują 3 zakłady higieny weterynaryjnej (ZHW w Bydgoszczy, ZHW w Ostrołęce i ZHW w Opolu) następującymi metodami:
1)   immunofluorescencja odcisków mózgowych – badanie w kierunku wścieklizny;
2)   szlify kostne żuchwy – badanie na obecność markera (TC – tetracyklin);
3)   test seroneutralizacji (RFFIT) – określenie miana przeciwciał wirusa wścieklizny w surowicy (skrzep z serca lub płyn z klatki piersiowej);
4)   zbieranie i analizowanie danych epidemiologicznych na temat zdiagnozowanych przypadków wścieklizny w obszarze objętym szczepieniem.
4.      Działania przewidziane programem
4.1.    Podsumowanie działań
Okres trwania programu: rok 2007
[x] kontrola [x] zwalczanie
[x] badania laboratoryjne [x] badania laboratoryjne
[x] szczepienie
[x] monitoring
4.2.    Władza centralna odpowiedzialna za nadzór i koordynację w województwach, na których obszarze program będzie realizowany
Zgodnie z art. 57 ust. 8 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt, Główny Lekarz Weterynarii nadzoruje realizację programu zwalczania chorób zakaźnych zwierząt, a ponieważ jest on współfinansowany ze środków Unii Europejskiej, informuje Komisję Europejską o postępach w jego realizacji zgodnie z przepisami obowiązującymi w Unii Europejskiej.
Organem odpowiedzialnym za nadzór i koordynację działań zapewniających realizację programu monitoringu i zwalczania wścieklizny jest na poziomie centralnym Główny Lekarz Weterynarii.
Zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 2 czerwca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i sposobu przeprowadzania ochronnych szczepień lisów wolno żyjących przeciwko wściekliźnie, szczepienia ochronne lisów wolno żyjących przeprowadzają wojewódzcy lekarze weterynarii. Rutynowa diagnostyka wścieklizny jest przeprowadzona przez 16 zakładów higieny weterynaryjnej, tzn.: ZHW we Wrocławiu, ZHW w Bydgoszczy, ZHW w Lublinie, ZHW w Gorzowie Wielkopolskim, ZHW w Łodzi, ZHW w Krakowie, ZHW w Warszawie, ZHW w Opolu, ZHW w Krośnie, ZHW w Białymstoku, ZHW w Gdańsku, ZHW w Katowicach, ZHW w Kielcach, ZHW w Olsztynie, ZHW w Poznaniu i ZHW w Szczecinie. Natomiast monitoring efektywności doustnych szczepień lisów wolno żyjących przeciwko wściekliźnie wykonują jedynie ZHW w Bydgoszczy, ZHW w Ostrołęce i ZHW w Opolu.
Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 21 października 2004 r. w sprawie wykazu laboratoriów referencyjnych właściwych dla poszczególnych rodzajów i kierunków badań (Dz. U. Nr 251, poz. 2513) wyznaczyło jako Krajowe Laboratorium Referencyjne dla wścieklizny Zakład Wirusologii Państwowego Instytutu Weterynaryjnego – Państwowego Instytutu Badawczego w Puławach.
4.3.    Opis i określenie obszarów geograficznych i administracyjnych, na których program będzie realizowany
Terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
Województwo Całkowita powierzchnia województwa (w km2) Obszar objęty doustnym szczepieniem lisów wolno żyjących przeciwko wściekliźnie (w km2)
dolnośląskie 19.948,00 15.958,00
kujawsko-pomorskie 17.970,00 16.533,40
lubelskie 25.115,00 22.604.00
lubuskie 13.988,00 13.054,00
łódzkie 18.219,00 16.970,00
małopolskie 15.152,00 15.145,00
mazowieckie 35.579,00 32.717,00
opolskie 9.412,00 8.000,00
podkarpackie 17.926,00 16.133,00
podlaskie 20.180,00 18.162,00
pomorskie 18.293,00 18.293,00
śląskie 12.294,00 10.130,50
świętokrzyskie 11.672,00 10.500,00
warmińsko-mazurskie 24.203,00 21.483,00
wielkopolskie 29.825,60 25.359,00
zachodniopomorskie 22.901,48 20.000,00
Razem 312.678,08 281.041,90
4.4.    Działania wdrożone programem
4.4.1. Akty prawne stanowiące podstawę do powiadomienia o chorobie:
Zgodnie z ustawą z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt, wścieklizna należy do chorób zakaźnych zwierząt podlegających obowiązkowi zwalczania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (załącznik nr 2 do ustawy).
4.4.2. Akty prawne stanowiące podstawę do działań w przypadku uzyskania dodatnich wyników badań:
1)   przepisy rozdziału 8 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt;
2)   rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 7 stycznia 2005 r. w sprawie zwalczania wścieklizny (Dz. U. Nr 13, poz. 103).
4.4.3. Akty prawne stanowiące podstawę do kwalifikacji zwierząt i stad:
Zgodnie z art. 56 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt, wszystkie lisy wolno żyjące na terenach określonych w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 2 czerwca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i sposobu przeprowadzania ochronnych szczepień lisów wolno żyjących przeciwko wściekliźnie podlegają szczepieniu, zgodnie ze szczegółowymi warunkami i sposobem określonymi w tym rozporządzeniu.
4.4.4. Akty prawne stanowiące podstawę do kontroli choroby, w tym testy i szczepienia:
1)   art. 56 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt;
2)   rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 2 czerwca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i sposobu przeprowadzania ochronnych szczepień lisów wolno żyjących przeciwko wściekliźnie;
3)   rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 grudnia 2004 r. w sprawie określenia jednostek chorobowych, sposobu prowadzenia kontroli oraz zakresu badań kontrolnych zakażeń zwierząt;
4)   rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 7 stycznia 2005 r. w sprawie zwalczania wścieklizny.
Techniczny opis badań i analiz używanych do diagnostyki wścieklizny i nadzoru nad programem szczepień
1)   Badania serologiczne:
Test seroneutralizacji (rapid fluorescent focus inhibition test – RFFIT) zgodnie z podręcznikiem OIE (rozdział 2.2.5 B.2.b) – wykonywany przez ZHW w Opolu, Ostrołęce i Bydgoszczy, wyznaczone do przeprowadzania badań monitoringowych określających efektywność szczepień doustnych lisów wolno żyjących przeciwko wściekliźnie, oraz Krajowe Laboratorium Referencyjne dla wścieklizny w Puławach, na podstawie:
a)   instrukcji Głównego Lekarza Weterynarii nr GIWz.II.400/W-77/2004 z dnia 24 listopada 2004 r. w sprawie określania poziomu przeciwciał metodą RFFIT,
b)   instrukcji Głównego Lekarza Weterynarii nr GIWz.II.400/W-75/2004 z dnia 24 listopada 2004 r. w sprawie pobierania materiału do badań monitoringowych określających efektywność szczepień doustnych lisów wolno żyjących.
2)   Badania wirusologiczne i immunochemiczne:
a)   immunofluorescencja odcisków mózgowych z monowalentnym koniugatem antynukleokapsydowym (fluorescent antibody test – FAT) zgodnie z podręcznikiem OIE (rozdział 2.2.5 B.1.c.i) – rutynowy test w kierunku wścieklizny wykonywany przez 16 zakładów higieny weterynaryjnej,
b)   różnicowanie szczepów wirusa wścieklizny – badanie wykonywane jedynie przez Krajowe Laboratorium Referencyjne dla wścieklizny w Puławach zgodnie z instrukcją Głównego Lekarza Weterynarii nr GIWz.II.400/W-76/2004 z dnia 24 listopada 2004 r. w sprawie różnicowania szczepów wirusa wścieklizny,
c)   izolacja wirusa:
-   izolacja wirusa na myszach – zgodnie z podręcznikiem OIE (rozdział 2.2.5 B.1.c.i) wykonywana przez 16 zakładów higieny weterynaryjnej zgodnie z instrukcją Głównego Lekarza Weterynarii nr GIWz.II.400/W-74/2004 z dnia 24 listopada 2004 r. w sprawie izolacji wirusa wścieklizny w hodowli komórek mysiej neuroblastomy,
-   izolacja wirusa wścieklizny w hodowli komórek mysiej neuroblastomy zgodnie z podręcznikiem OIE (rozdział 2.2.5 B.1.c.ii) wykonywana jedynie przez Krajowe Laboratorium Referencyjne dla wścieklizny w Puławach.
3)   Inne stosowane badania: szlify kostne żuchwy – badanie na obecność markera (TC – tetracyklin) – wykonywane przez 5 zakładów higieny weterynaryjnej (Opole, Ostrołęka, Bydgoszcz, Krosno i Poznań) wyznaczonych do przeprowadzania testów monitoringowych w celu określenia poziomu podjęcia szczepionki przez lisy wolno żyjące oraz Krajowe Laboratorium Referencyjne dla wścieklizny w Puławach zgodnie z instrukcją Głównego Lekarza Weterynarii nr GIWz.II.400/W-78/2004 z dnia 24 listopada 2004 r. w sprawie wykrywania tetracykliny w szlifach kostnych.
4)   Stosowane szczepionki: zgodne z wytycznymi OIE, WHO oraz standardami UE (raport Komitetu Naukowego ds. Zdrowia Zwierząt i Ochrony Zwierząt przyjęty w dniu 23 października 2002 r.) dopuszczone do stosowania w Rzeczypospolitej Polskiej zgodnie z odrębnymi przepisami krajowymi.
5)   Monitoring szczepień:
W celu monitorowania szczepień w Rzeczypospolitej Polskiej są przeprowadzane następujące badania:
a)   badanie na obecność markera (TC – tetracyklin) w celu określenia poziomu podjęcia szczepionki przez lisy wolno żyjące; wykonywane przez 3 wyznaczone zakłady higieny weterynaryjnej (Bydgoszcz, Ostrołęka i Opole),
b)   test seroneutralizacji (RFFIT) w celu określenia poziomu uodpornienia lisów wolno żyjących, a tym samym efektywności szczepień doustnych; wykonywany przez 5 wyznaczonych zakładów higieny weterynaryjnej (Krosno, Poznań, Bydgoszcz, Ostrołęka i Opole),
c)   różnicowanie szczepów wirusa wścieklizny w celu rozróżnienia terenowych szczepów wirusa od szczepów szczepionkowych, wykonywane przez Krajowe Laboratorium Referencyjne dla wścieklizny w Puławach.
5.      Ogólny opis kosztów i korzyści: jest zawarty w ust. 8
6.      Dane epidemiologiczne dotyczące rozwoju choroby w ostatnich 5 latach
6.1.    Dane dotyczące nadzoru i badań laboratoryjnych
Choroba: wścieklizna       Gatunek zwierząt/kategoria: lisy wolno żyjące
Opis użytych testów serologicznych: badanie serologiczne – test seroneutralizacji – RFFIT (określenie miana przeciwciał wirusa wścieklizny w surowicy (skrzep krwi z serca lub płyn z klatki piersiowej))
Opis użytych testów wirusologicznych: immunofluorescencja odcisków mózgowych – rutynowe badanie w kierunku wścieklizny
Opis innych użytych testów: szlify kości żuchwy – badanie na obecność markera (TC – tetracyklin)
Rok: 2003
Badania serologiczne Badania mikrobiologiczne lub wirusologiczne Inne testy: TC
liczba przebadanych próbek(a) liczba próbek z dodatnim wynikiem(b) liczba przebadanych próbek(a) liczba próbek z dodatnim wynikiem(b) liczba przebadanych próbek(a) liczba próbek z dodatnim wynikiem(b)
Terytorium Rzeczypospolitej Polskiej 16.578(*) 92,55% 18.366 235 16.578(*) 78,43%
Razem 16.578 92,55% 18.366 235 16.578 78,43%
(*) Liczba próbek przesłanych do badań.
(a) Liczba próbek przebadanych, wszystkie zakwestionowane.
(b) Liczba próbek z dodatnim wynikiem, wszystkie zakwestionowane.
Rok: 2004
Badania serologiczne Badania mikrobiologiczne lub wirusologiczne Inne testy: TC
liczba przebadanych próbek(a) liczba próbek z dodatnim wynikiem(b) liczba przebadanych próbek(a) liczba próbek z dodatnim wynikiem(b) liczba przebadanych próbek(a) liczba próbek z dodatnim wynikiem(b)
Terytorium Rzeczypospolitej Polskiej 16.551(*) 93,99 % 17.831 86 17.831(*) 82,50 %
Razem 16.551(*) 93,99 % 17.831 86 17.831(*) 82,50 %
(*) Liczba próbek przesłanych do badań.
(a) Liczba próbek przebadanych, wszystkie zakwestionowane.
(b) Liczba próbek z dodatnim wynikiem, wszystkie zakwestionowane.
Rok: 2005
Region Badania serologiczne: RFFIT Badania mikrobiologiczne lub wirusologiczne Inne testy: TC
liczba przebadanych próbek(a) liczba próbek z dodatnim wynikiem(b) liczba przebadanych próbek(a) liczba próbek z dodatnim wynikiem(b) liczba przebadanych próbek(a) liczba próbek z dodatnim wynikiem(b)
Terytorium Rzeczypospolitej Polskiej 13.250(*) 83,59 %(*) 20.636 84 19.465(*) 85,79 %(*)
Razem 13.250(*) 83,59 %(*) 20.636 84 19.465(*) 85,79 %(*)
(*)  Na podstawie wstępnych wyników badań.
(a)  Liczba próbek przebadanych, wszystkie zakwestionowane.
(b)  Liczba próbek z dodatnim wynikiem, wszystkie zakwestionowane.
6.2.    Dane o przypadkach (jedna tabela/rok/choroba/gatunek)
Rok: 2003      Choroba: wścieklizna  Gatunek zwierząt: lisy wolno żyjące
Region Liczba zakażonych zwierząt
Terytorium Rzeczypospolitej Polskiej 235
Razem 235
Rok: 2003      Choroba: wścieklizna  Gatunek zwierząt: inne gatunki wrażliwe
Region Liczba zakażonych zwierząt
Terytorium Rzeczypospolitej Polskiej 156
Razem 156
Rok: 2004      Choroba: wścieklizna  Gatunek zwierząt: lisy wolno żyjące
Region Liczba zakażonych zwierząt
Terytorium Rzeczypospolitej Polskiej 86
Razem 86
Rok: 2004      Choroba: wścieklizna  Gatunek zwierząt: inne gatunki wrażliwe
Region Liczba zakażonych zwierząt
Terytorium Rzeczypospolitej Polskiej 50
Razem 50
Rok: 2005      Choroba: wścieklizna  Gatunek zwierząt: lisy wolno żyjące
Region Liczba zakażonych zwierząt
Terytorium Rzeczypospolitej Polskiej 84
Razem 84
Rok: 2005      Choroba: wścieklizna  Gatunek zwierząt: inne gatunki wrażliwe
Region Liczba zakażonych zwierząt
Terytorium Rzeczypospolitej Polskiej 54
Razem 54
Rok: 2006 (od 01.01.2006 r. do 30.04.2006 r.)
Region Liczba zakażonych zwierząt
Terytorium Rzeczypospolitej Polskiej 20
Razem 20
Rok: 2006 (od 01.01.2006 r. do 30.04.2006 r.)
Choroba: wścieklizna  Gatunek zwierząt: inne gatunki wrażliwe
Region Liczba zakażonych zwierząt
Terytorium Rzeczypospolitej Polskiej 12
Razem 12
6.3.    Dane o programach szczepień lub leczenia
Rok: 2006      Choroba: wścieklizna  Gatunek zwierząt: lisy wolno żyjące
Opis stosowanych szczepień, działań terapeutycznych lub innych: Wiosenna i jesienna akcja szczepień w 2007 r. obejmie terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (powierzchnia objęta szczepieniem – 281.746 km2). Obie akcje będą prowadzone na tych samych zasadach co w latach poprzednich. Planuje się wyłożenie co najmniej 20 dawek szczepionki na km2, w sumie w 2007 r. zostanie wyłożonych 11.269.876 dawek szczepionki.
Region Informacja o programach szczepień lub leczenia
liczba wyłożonych dawek szczepionki lub zastosowanych dawek produktu leczniczego weterynaryjnego
Terytorium Rzeczypospolitej Polskiej 11.269.876
6.4.    Dane o zwierzętach dzikich
6.4.1. Szacunki liczebności populacji zwierząt dzikich
Rok: 2003     Metoda obliczania populacji(a): statystyki myśliwskie, wskaźnik nocnego liczenia, liczenie lisich jam
Region Szacunki liczebności populacji danego gatunku zwierząt dzikich
gatunek: lis wolno żyjący gatunek: sarna gatunek: jeleń gatunek: dzik
Terytorium Rzeczypospolitej Polskiej 184.800 652.600 130.200 163.300
Razem 184.800 652.600 130.200 163.300
(a) Za standardową metodę szacowania uważa się zabitą zwierzynę. Jeśli zastosowano inną metodę, należy ją opisać.
Rok: 2004     Metoda obliczania populacji(a): statystyki myśliwskie, wskaźnik nocnego liczenia, liczenie lisich jam
Region Szacunki liczebności populacji danego gatunku zwierząt dzikich
gatunek: lis wolno żyjący gatunek: sarna gatunek: jeleń gatunek: dzik
Terytorium Rzeczypospolitej Polskiej 187.200 667.600 133.400 160.500
Razem 187.200 667.600 133.400 160.500
(a) Za standardową metodę szacowania uważa się zabitą zwierzynę. Jeśli zastosowano inną metodę, należy ją opisać.
Rok: 2005     Metoda obliczania populacji(a): statystyki myśliwskie, wskaźnik nocnego liczenia, liczenie lisich jam
Region Szacunki liczebności populacji danego gatunku zwierząt dzikich
gatunek: lis wolno żyjący gatunek: sarna gatunek: jeleń gatunek: dzik
Terytorium Rzeczypospolitej Polskiej 186.737 620.980 109.960 152.393
Razem 186.737 620.980 109.960 152.393
(a) Za standardową metodę szacowania uważa się zabitą zwierzynę. Jeśli zastosowano inną metodę, należy ją opisać.
6.4.2. Monitoring zwierząt dzikich
Choroba: wścieklizna   Gatunek zwierząt: lisy wolno żyjące
Opis użytych testów serologicznych: badanie serologiczne – test RFFIT (określenie miana przeciwciał wirusa wścieklizny w surowicy – skrzep krwi z serca lub płyn z klatki piersiowej)
Opis użytych testów mikrobiologicznych i wirusologicznych: immunofluorescencja odcisków mózgowych – rutynowe badanie w kierunku wścieklizny
Opis innych testów użytych: szlify kości żuchwy – badanie na obecność markera (TC – tetracyklin)
Rok: 2003
Region Badania serologiczne Badania wirusologiczne Inne testy: TC (%)
liczba przebadanych próbek liczba próbek z dodatnim wynikiem liczba przebadanych próbek liczba próbek z dodatnim wynikiem liczba przebadanych próbek liczba próbek z dodatnim wynikiem
Terytorium Rzeczypospolitej Polskiej 16.587(*) 92,55% 18.366 235 16.587(*) 78,43%
Razem 16.587 92,55% 18.366 235 16.587 78,43%
(*) Liczba próbek wysłanych do badań.
Rok: 2004
Region Badania serologiczne Badania mikrobiologiczne lub wirusologiczne Inne testy: TC (%)
liczba przebadanych próbek liczba próbek z dodatnim wynikiem liczba przebadanych próbek liczba próbek z dodatnim wynikiem liczba przebadanych próbek liczba próbek z dodatnim wynikiem
Terytorium Rzeczypospolitej Polskiej 16.551(*) 93,99 % 17.831 86 17.831(*) 82,50 %
Razem 16.551(*) 93,99 % 17.831 86 17.831(*) 82,50 %
(*) Liczba próbek wysłanych do badań.
Rok: 2005
Region Badania serologiczne – RFFIT Badania mikrobiologiczne lub wirusologiczne Inne testy: TC (%)
liczba przebadanych próbek liczba próbek z dodatnim wynikiem liczba przebadanych próbek liczba próbek z dodatnim wynikiem liczba przebadanych próbek liczba próbek z dodatnim wynikiem
Terytorium Rzeczypospolitej Polskiej 13.250(*) 83,59 %(*) 20.636 84 19.465(*) 85,79 %(*)
Razem 13.250(*) 83,59 %(*) 20.636 84 19.465(*) 85,79 %(*)
(*) Na podstawie wstępnych wyników badań.
6.4.3. Dane dotyczące szczepienia zwierząt dzikich
Rok: 2006      Choroba: wścieklizna  Gatunek zwierząt: lisy wolno żyjące
Region km2 Program szczepienia lub leczenia
liczba dawek szczepionki lub produktu leczniczego weterynaryjnego, które zostaną wyłożone lub podane liczba akcji całkowita liczba dawek szczepionki lub produktu leczniczego weterynaryjnego, które zostaną wyłożone lub podane
Część terytorium Rzeczypospolitej Polskiej 281.042 11.269.876 2 (wiosenna i jesienna) 11.269.876
7.      Cele
7.1.    Cele związane z badaniami laboratoryjnymi
7.1.1. Liczba i rodzaj badań
Choroba: wścieklizna    Gatunek zwierząt: lisy wolno żyjące
Region Rodzaj badania Populacja docelowa Rodzaj próbki Cel Liczba planowanych badań
Terytorium Rzeczypospolitej Polskiej RFFIT lisy wolno żyjące surowica kontrola szczepień, monitoring akcji 21.393
Terytorium Rzeczypospolitej Polskiej test na obecność markera (TC) lisy wolno żyjące żuchwa kontrola szczepień, monitoring akcji 21.393
Razem 42.786
7.1.2. Plany testów
Województwo Całkowita powierzchnia województwa (w km2) Powierzchnia objęta programem szczepień (w km2) Całkowita powierzchnia bytowania lisów wolno żyjących na obszarze województwa, z którego lisy powinny zostać odstrzelone i dostarczone do badań monitoringowych (w km2) Liczba lisów wolno żyjących, które powinny zostać odstrzelone w ramach programu monitoringu w roku (8 lisów/100 km2)
1 2 3 4 5 = (4 x 8/100)
dolnośląskie 19.948,00 15.958,00 15.958,00 1.277
kujawsko-pomorskie 17.970,00 16.533,40 16.132,28 1.291
lubelskie 25.115,00 22.604,00 22.604,00 1.808
lubuskie 13.988,00 13.054,00 12.108,00 969
łódzkie 18.219,00 16.970,00 16.970,00 1.358
małopolskie 15.152,00 15.145,00 15.145,00 1.212
mazowieckie 35.579,00 32.717,00 32.717,00 2.617
opolskie 9.412,00 8.000,00 8.000,00 640
podkarpackie 17.926,00 16.133,00 14.726,21 1.178
podlaskie 20.180,00 18.162,00 18.162,00 1.453
pomorskie 18.293,00 18.293,00 11.374,85 910
śląskie 12.294,00 10.130,50 10.042,00 803
świętokrzyskie 11.672,00 10.500,00 10.500,00 840
warmińsko-mazurskie 24.203,00 21.483,00 21.483,00 1.719
wielkopolskie 29.825,60 25.359,00 25.359,00 2.029
zachodniopomorskie 22.901,48 20.000,00 16.135,80 1.291
RAZEM 312.678,08 281.041,90 267.417,14 21.393
8.      Szczegółowa analiza kosztów programu
Koszt programu obliczono według kursu średniego euro z dnia 27 kwietnia 2006 r., który wynosił 3,8665 zł.
Wszystkie wartości są podane bez VAT.
Koszty Wyszczególnienie Liczba jednostek Koszt jednostkowy (w złotych)
Koszt całkowity
(w złotych)(*)
Finansowanie wspólnotowe
1. Badania laboratoryjne – w 2007 r.
1.1. Koszty badań Test: RFFIT 21.393 93,40 1.998.106,20 -
Test: TC 21.393 77,70 1.662.236,10 -
Test: różnicowanie szczepów wirusa wścieklizny 84 183,00 15.372,00 -
1.2. Koszty pobierania próbek Dostarczenie lisów do badań 21.393 25,00 534.825,00 -
RAZEM 4.210.539,30
2. Szczepienie – w 2007 r.
2.1. Zakup szczepionki 11.269.876 2,14 24.117.534,64 +
2.2. Koszty dystrybucji 11.269.876 0,90 10.142.888,40 +
RAZEM 34.260.423,04 +
RAZEM 38.470.962,34 +
Koszt jednostkowy zakupu 1 dawki szczepionki = 2,14 zł / 3,8665 zł = 0,55 euro;
Koszt jednostkowy dystrybucji 1 dawki szczepionki = 0,90 zł / 3,8665 zł = 0,23 euro 1 euro = 3,8665 zł
(*) Są to szacunkowe koszty, które zostaną dostosowane do wielkości wydatków przewidzianych na zwalczanie chorób zakaźnych zwierząt w ustawie budżetowej na rok 2007.
Załącznik Nr 1
Przypadki wścieklizny Kraj: Polska (POL) Okres sprawozdawczy (kwartał/rok):
Obszar Przypadki wścieklizny
Zwierzęta domowe Zwierzęta dzikie
Województwo pies kot bydło koń owca koza świnia bezdomny pies inne lis jenot szop wilk borsuk kuna inne łasicowate inne mięsożerne dzik sarna jeleń daniel
dolnośląskie 1 2 19 6 1 1
kujawsko-pomorskie 1 13 1 1
lubelskie 6 17 259 9 2 10 1 1
lubuskie 1 1
łódzkie 3 1
małopolskie 2 4 35 2
mazowieckie 1 4 1 33 3 1 1
opolskie 4
podkarpackie 6 17 1 128 1 3 2 1
podlaskie 3 33 86 24 5 3 1
pomorskie 1 2
śląskie 2 7
świętokrzyskie 16
warmińsko-mazurskie 1 3 12 21 13 1 1
wielkopolskie 12 18 5 255 35 3 3 2 5
zachodniopomorskie 3 1 1
Razem 19 69 52 884 96 8 25 8 1 1 10
Zwierzęta domowe 140
Zwierzęta dzikie 1.038
RAZEM 1.178
Załącznik Nr 2
Przypadki wścieklizny Kraj: Polska (POL) Okres sprawozdawczy (kwartał/rok):
Obszar Przypadki wścieklizny
Zwierzęta domowe Zwierzęta dzikie
Województwo pies kot bydło koń owca koza świnia bezdomny pies inne lis jenot szop wilk borsuk kuna inne łasicowate inne mięsożerne dzik sarna jeleń daniel
dolnośląskie 1 12 3 1
kujawsko-pomorskie 1 1 7 1
lubelskie 3 7 25 1 3
lubuskie 1
łódzkie
małopolskie 2 5 1
mazowieckie 2
opolskie
podkarpackie 1 4 13 2
podlaskie 2 14 19 5
pomorskie 1 2 1
śląskie 1
świętokrzyskie 1 1 4 1
warmińsko-mazurskie 2 4 10 23 22 1 3 2 2
wielkopolskie 9 10 120 20 2 1 1
zachodniopomorskie
Razem 19 29 28 0 233 54 4 11 2 3
Zwierzęta domowe 74
Zwierzęta dzikie 314
RAZEM 388
Załącznik Nr 3
Przypadki wścieklizny Kraj: Polska (POL) Okres sprawozdawczy (kwartał/rok):
Obszar Przypadki wścieklizny
Zwierzęta domowe Zwierzęta dzikie
Województwo pies kot bydło koń owca koza świnia bezdomny pies inne lis jenot szop wilk borsuk kuna inne łasicowate inne mięsożerne dzik sarna jeleń daniel
dolnośląskie 3
kujawsko-pomorskie 3 1
lubelskie 5 19 2
lubuskie 3
łódzkie
małopolskie
mazowieckie 1
opolskie 4
podkarpackie 2 2 4 1
podlaskie 2 3 1
pomorskie 4
śląskie
świętokrzyskie 2
warmińsko-mazurskie 2 1 6 12 3
wielkopolskie 1 31 5 1 1
zachodniopomorskie 1
Razem 4 10 8 0 86 13 1 1 2 1
Zwierzęta domowe 22
Zwierzęta dzikie 114
RAZEM 136
Załącznik Nr 4
Przypadki wścieklizny Kraj: Polska (POL) Okres sprawozdawczy (kwartał/rok):
Obszar Przypadki wścieklizny
Zwierzęta domowe Zwierzęta dzikie
Województwo pies kot bydło koń owca koza świnia bezdomny pies inne lis jenot szop wilk borsuk kuna inne łasicowate inne mięsożerne dzik sarna jeleń daniel
dolnośląskie 2 1
kujawsko-pomorskie
lubelskie 2 1
lubuskie 1
łódzkie
małopolskie
mazowieckie
opolskie 2 7 1 1
podkarpackie 1 2 15
podlaskie 1
pomorskie
śląskie
świętokrzyskie 1
warmińsko-mazurskie 2 3 23 1 39 8
wielkopolskie 1 17 1 1
zachodniopomorskie
Razem 5 7 23 1 84 10 0 3 1 0
Zwierzęta domowe 36
Zwierzęta dzikie 102
RAZEM 138
Załącznik Nr 5
Przypadki wścieklizny Kraj: Polska (POL) Okres sprawozdawczy: 1 stycznia – 30 kwietnia
Obszar Przypadki wścieklizny
Zwierzęta domowe Zwierzęta dzikie
Województwo pies kot bydło koń owca koza świnia bezdomny pies inne lis jenot szop wilk borsuk kuna inne łasicowate inne mięsożerne dzik sarna jeleń daniel
dolnośląskie
kujawsko-pomorskie
lubelskie 5
lubuskie
łódzkie
małopolskie
mazowieckie
opolskie 1 2
podkarpackie 4
podlaskie 1 1
pomorskie
śląskie
świętokrzyskie
warmińsko-mazurskie 1 1 5 6 1
wielkopolskie 4
zachodniopomorskie
Razem 1 3 0 0 20 7 1
Zwierzęta domowe 4
Zwierzęta dzikie 28
RAZEM 32
ZAŁĄCZNIK Nr 5
PROGRAM ZWALCZANIA GĄBCZASTEJ ENCEFALOPATII BYDŁA
(BOVINE SPONGIFORM ENCEPHALOPATHY – BSE)
1.      Identyfikacja programu
Państwo Członkowskie:               Rzeczpospolita Polska
Choroba:                            Gąbczasta encefalopatia bydła
Rok wdrożenia:                      2007
Data wysłania do Komisji Europejskiej:  31 maja 2006 r.
2.      Dane dotyczące sytuacji epidemiologicznej choroby
Monitoring BSE, zgodny z wymaganiami Unii Europejskiej, rozpoczął się w Rzeczypospolitej Polskiej w listopadzie 2001 r. W pierwszych dwóch miesiącach monitoringu zbadano 30.309 sztuk bydła. Odpowiednio w 2002 r. zostały zbadane 286.592 sztuki, w 2003 r. – 455.413, w 2004 r. – 481.116 i w 2005 r. – 515.976 sztuk bydła.
Dane z podziałem na grupy objęte monitoringiem są przedstawione w tabeli 2.1.
Tabela 2.1
Okres Zdrowe powyżej 30. miesiąca życia Poddane ubojowi z konieczności powyżej 24. miesiąca życia Poddane ubojowi sanitarnemu powyżej 24. miesiąca życia Padłe powyżej 24. miesiąca życia Podejrzane Ogółem
2001
XI-XII
29.882 64 0 25 0 30.309
2002
I-XII
278.709 4.709 1.183 1.944 47 286.592
2003
I-XII
428.452 9.401 2.757 14.715 88 455.413
2004
I-XII
445.198 9.259 2.134 24.449 76 481.116
2005
I-XII
472.028 10.495 648 32.552 253 515.976
Ponadto w ramach kontynuowanego programu monitoringu od stycznia do końca marca 2006 r. zostało przebadanych 115.929 sztuk bydła. Dane dotyczące tego okresu ilustruje tabela 2.2.
Tabela 2.2
Okres Zdrowe powyżej 30. miesiąca życia Poddane ubojowi z konieczności powyżej 24. miesiąca życia Poddane ubojowi sanitarnemu powyżej 24. miesiąca życia Padłe powyżej 24. miesiąca życia Podejrzane Ogółem
2006
I-III
104.682 2.486 87 8.609 65 115.929
Pierwszy przypadek BSE wykryto w drugim roku prowadzenia monitoringu (2002 r.). W tym też roku ogólna liczba wykrytych przypadków wyniosła 4. W 2003 r. wykryto 5 dalszych przypadków. W 2004 r. obserwowano dalszy wzrost liczby przypadków. Do końca 2004 r. wykryto 11 przypadków BSE, natomiast w 2005 r. wykryto ogółem 20 przypadków BSE. Zestawienie występowania przypadków BSE z podziałem na lata oraz województwa przedstawia tabela 2.3.
Tabela 2.3
wzór: 1, 2
Największą liczbę przypadków wykryto w ramach tzw. „aktywnego nadzoru” w grupie zdrowego bydła kierowanego do uboju. W ramach tzw. „nadzoru pasywnego” wykryto zaledwie kilka przypadków BSE. Poszczególne grupy, w których stwierdzono przypadki BSE, przedstawia tabela 2.4.
Tabela 2.4
Rok Liczba przypadków BSE Poddane ubojowi jako zdrowe Poddane ubojowi z konieczności Z objawami klinicznymi Padłe Kohorta
2002 4 3 1
2003 5 4 1
2004 11 8 2 1
2005 20 16 1 2 1
Razem: 40 31 2 3 3 1
Wszystkie sztuki bydła, u których wykryto BSE, były polskiego pochodzenia. Dochodzenie epizootyczne prowadzone w celu wyjaśnienia dróg zakażeń wskazywało, że najbardziej prawdopodobną drogą było zakażenie przez spożycie paszy zawierającej białko pochodzące od ssaków lub preparatów mlekozastępczych zawierających tłuszcz zwierzęcy.
W ostatnich 4 latach sytuacja w zakresie BSE podlegała zmianom, przy utrzymującej się tendencji wzrostowej. Wprowadzenie programu monitoringu zgodnego z wytycznymi Unii Europejskiej pozwoliło na wykrycie zwierząt zakażonych. Od 2002 r. liczba tych przypadków systematycznie rośnie i przedstawia się następująco: w okresie od 2002 r. do 2003 r. wzrost wynosił 25 %, od 2003 r. do 2004 r. – 120 %, od 2004 r. do 2005 r. – 82 %.
Tendencję wzrostową liczby przypadków BSE w latach 2002-2005 ilustruje wykres 2.1.
Wykres 2.1
Biorąc pod uwagę wiek krów, u których stwierdzono BSE, można zauważyć, że najwyższą liczbę przypadków zaobserwowano u bydła urodzonego po 1996 r. oraz przed 2001 r. Najwięcej przypadków zawierało się w grupie krów od 5. do 9. roku życia, przy czym zwłaszcza u zwierząt mających 7 i 8 lat życia.
3.      Opis programu
Celem realizacji programu jest wykrycie każdego przypadku BSE w populacji bydła w Rzeczypospolitej Polskiej, gdyż zapobiega ono przedostaniu się czynnika TSE do łańcucha pokarmowego ludzi i zwierząt.
Środki zapobiegawcze oraz zwalczanie polegają na usuwaniu zwierząt ze stad, w których stwierdzono przypadki BSE, poddawaniu ubojowi kohorty oraz potomstwa, aktywnym nadzorze nad grupą bydła powyżej 30. miesiąca życia przeznaczonego do uboju w celu spożycia przez ludzi, bydła padłego oraz innych grup ryzyka bydła powyżej 24. miesiąca życia, zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady nr 999/2001 z dnia 22 maja 2001 r. ustanawiającym zasady dotyczące zapobiegania, kontroli i zwalczania niektórych przenośnych gąbczastych encefalopatii (Dz. Urz. WE L 147 z 31.05.2001, str. 1; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 32, str. 289).
4.      Środki przewidziane programem
4.1.    Wykaz środków przewidzianych programem:
Okres trwania programu: rok 2007
[x] kontrola [x] zwalczanie
[x] badanie [x] badanie
[ ] ubój zwierząt chorych [ ] ubój zwierząt chorych
[x] zabijanie zwierząt chorych [x] zabijanie zwierząt chorych
[ ] szczepienie [x] rozszerzenie zabijania lub uboju
[ ] leczenie [x] niszczenie produktów
[x] niszczenie produktów
[x] monitorowanie lub nadzór
[ ] inne środki (wymienić)
4.2.    Władza centralna odpowiedzialna za nadzór i koordynację w województwach, na których obszarze program będzie realizowany
Zgodnie z art. 57 ust. 8 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt, organ szczebla centralnego – Główny Lekarz Weterynarii nadzoruje realizację programu zwalczania chorób zakaźnych zwierząt, a ponieważ jest on współfinansowany ze środków Unii Europejskiej, informuje Komisję Europejską o postępach w jego realizacji zgodnie z przepisami obowiązującymi w Unii Europejskiej.
4.3.    Wskazanie obszarów geograficznych, na których program będzie realizowany
Terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
4.4.    Środki podejmowane w trakcie trwania programu
4.4.1. Akty prawne stanowiące podstawę do rejestracji gospodarstw:
Gospodarstwa w Rzeczypospolitej Polskiej, gdzie są utrzymywane zwierzęta gospodarskie, są rejestrowane w Centralnej Bazie Danych Systemu Identyfikacji i Rejestracji Zwierząt, zgodnie z poniższymi przepisami:
1)   ustawą z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, ustawą z dnia 2 kwietnia 2004 r. o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt;
2)   ustawą z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt.
Wymienione powyżej akty prawne określają szczegółowe zasady dotyczące identyfikacji i rejestracji zwierząt, gospodarstw oraz osób zajmujących się utrzymywaniem zwierząt gospodarskich.
Akty prawne stanowiące podstawę do rejestracji zwierząt:
Identyfikacja i rejestracja bydła w Rzeczypospolitej Polskiej jest prowadzona zgodnie z następującymi przepisami:
1)   ustawą z dnia 2 kwietnia 2004 r. o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt;
2)   rozporządzeniem (WE) nr 1760/2000 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 17 lipca 2000 r. ustanawiającym system identyfikacji i rejestracji bydła dotyczący etykietowania wołowiny i produktów z wołowiny oraz uchylającym rozporządzenie Rady (WE) nr 820/97 (Dz. Urz. WE L 204 z 11.08.2000, str. 1; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 30, str. 248);
3)   rozporządzeniem Komisji nr 911/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie wykonania rozporządzenia (WE) nr 1760/2000 Parlamentu Europejskiego i Rady w zakresie kolczyków, paszportów i rejestrów gospodarstw;
4)   rozporządzeniem Komisji nr 494/98 z dnia 27 lutego 1998 r. ustanawiającym szczegółowe przepisy wykonawcze do rozporządzenia Rady (WE) nr 820/97 w odniesieniu do stosowania minimalnych sankcji administracyjnych w ramach systemu identyfikacji i rejestracji bydła.
Bydło w Rzeczypospolitej Polskiej podlega obowiązkowi oznakowania za pomocą pary kolczyków oraz podlega rejestracji w Centralnej Bazie Danych. Każdy kolczyk zawiera indywidualny numer identyfikacyjny zwierzęcia oraz zakodowane w kodzie kreskowym inne dodatkowe informacje. Posiadacz bydła ma obowiązek zakolczykować nowo narodzone cielę niezwłocznie po urodzeniu i przesłać zgłoszenie o urodzeniu do Centralnej Bazy Danych. Na wykonanie tych czynności posiadacz zwierzęcia ma 7 dni.
Wszystkie sztuki bydła są zaopatrzone w paszporty, które towarzyszą zwierzętom od urodzenia do śmierci. Wszystkie zdarzenia takie, jak przemieszczenie z gospodarstwa do gospodarstwa, rzeźni, zakładu przetwórczego, padnięcia są zgłaszane do Centralnej Bazy Danych.
Siedziby stada są zarejestrowane w Centralnej Bazie Danych i każda z nich posiada indywidualny numer. W każdym gospodarstwie posiadacz bydła prowadzi rejestr stada bydła. Wszystkie sztuki bydła znajdujące się w gospodarstwie są wpisane do tego rejestru. Rejestr zawiera informacje dotyczące daty urodzeń, zakupu, sprzedaży, padnięć bydła, płci i rasy zwierząt.
Wszystkie wyżej wymienione środki są ustanowione zgodnie z przepisami Unii Europejskiej nie tylko w celu identyfikacji i rejestracji zwierząt, ale także ze względu na ochronę zdrowia zwierząt. Istniejący system w przypadku wystąpienia choroby zakaźnej może zostać użyty do śledzenia przemieszczeń zwierząt.
4.4.2. Akt prawny stanowiący podstawę obowiązku zgłaszania chorób zakaźnych zwierząt – ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt.
4.4.3. Akty prawne określające środki przewidziane w odniesieniu do przypadków z dodatnim wynikiem badań:
1)   rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady nr 999/2001 z dnia 22 maja 2001 r. ustanawiające zasady dotyczące zapobiegania, kontroli i zwalczania niektórych przenośnych gąbczastych encefalopatii;
2)   ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt.
W przypadku otrzymania dodatniego wyniku badania w zależności od sytuacji są podejmowane następujące środki:
1)   całkowicie niszczy się wszystkie części tuszy:
a)   zakażonego zwierzęcia,
b)   zwierząt sąsiadujących z zakażoną tuszą na linii ubojowej (jedna przed i dwie po);
2)   prowadzi się dochodzenie epizootyczne, które ma:
a)   określić liczbę wszystkich przeżuwaczy w gospodarstwie pochodzenia zakażonego zwierzęcia,
b)   ustalić historię i miejsce pobytu potomstwa chorej krowy – w przypadku krów,
c)   ustalić kohortę dla tego przypadku,
d)   ustalić możliwą drogę przeniesienia choroby,
e)   ustalić inne zwierzęta przebywające w innych gospodarstwach, które mogły mieć kontakt z tym samym źródłem zakażenia co zakażona krowa,
f)   ustalić drogi przemieszczania potencjalnie zakażonej paszy lub innych czynników mogących być przyczyną zakażenia w tym lub innym gospodarstwie.
Wszystkie zwierzęta i produkty, które zostaną podczas dochodzenia epizootycznego uznane za potencjalnie zakażone, są niszczone.
4.4.4. Akt prawny stanowiący podstawę do różnicowania statusu stad – rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady nr 999/2001 z dnia 22 maja 2001 r. ustanawiające zasady dotyczące zapobiegania, kontroli i zwalczania niektórych przenośnych gąbczastych encefalopatii.
4.4.5. Procedury kontrolne, w szczególności zasady przemieszczania zwierząt podejrzanych o zakażenie lub zakażonych oraz zasady prowadzenia nadzoru nad gospodarstwami objętymi restrykcjami – rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady nr 999/2001 z dnia 22 maja 2001 r. ustanawiające zasady dotyczące zapobiegania, kontroli i zwalczania niektórych przenośnych gąbczastych encefalopatii.
4.4.6. Akt prawny stanowiący podstawę do prowadzenia badań kontrolnych – rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady nr 999/2001 z dnia 22 maja 2001 r. ustanawiające zasady dotyczące zapobiegania, kontroli i zwalczania niektórych przenośnych gąbczastych encefalopatii.
4.4.7. Akt prawny stanowiący podstawę do uzyskania odszkodowania za zabite bydło – ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt (art. 49).
5.      Ogólny opis wydatków i korzyści
5.1.    Szczegółowa analiza kosztów
W styczniu 2006 r. populacja bydła w Rzeczypospolitej Polskiej wynosiła około 6.376.261 sztuk.
Struktura populacji bydła w ostatnich kilku latach podlegała niewielkim zmianom, co pozwala przyjąć, że również w najbliższym czasie nie będą one następować. Analizując liczbę bydła zbadanego w ostatnich 3 latach, widać stopniowy, ale stały wzrost liczby badań. Kształtuje się on na poziomie 5,6 % w latach 2003 i 2004 oraz 7,2 % w latach 2004 i 2005. Ponadto biorąc pod uwagę wzrost popytu rynkowego na mięso wołowe po uzyskaniu przez Rzeczpospolitą Polską członkostwa w Unii Europejskiej, należy się spodziewać, że liczba bydła przewidzianego do badania w kierunku BSE w roku 2007 będzie większa niż w 2005 r. i 2006 r.
Przewiduje się, iż w 2007 r. zostanie zbadanych w kierunku BSE 555.000 sztuk bydła. Zostanie zbadane bydło poddane ubojowi mające powyżej 30. miesiąca życia, w przypadku zaś uboju z konieczności oraz bydła padłego – bydło powyżej 24. miesiąca życia. Ponadto badania obejmą wszystkie zwierzęta podejrzane i kohortę niezależnie od wieku zwierząt. Aby osiągnąć zakładaną wielkość badań, jest konieczne zakupienie większej liczby testów, niż wskazuje liczba bydła przewidzianego do badań.
Przyczyną tego jest fakt, iż testy ELISA – wykorzystywane w badaniach jako tzw. szybkie testy – mają oznaczenia, które w rutynowym badaniu służą jako tzw. próby kontrolne i nie mogą być wykorzystane bezpośrednio do prowadzenia efektywnego oznaczenia na BSE. Szacuje się, że z tego powodu jest konieczne zakupienie testów w liczbie większej o 12-13 % od zakładanej liczby badań. W tym celu należy zakupić 624.000 testów.
Ogólne oszacowanie kosztów programu monitoringu BSE na rok 2007 przewiduje wydatki na poziomie 27.704.850 zł. Koszt obejmuje dodatkowe wydatki, które przedstawia tabela 5.2. W okresie przygotowania kalkulacji koszt jednego testu wynosił około 40 zł.
Zwierzęta Szacowana liczba testów
określone w załączniku III, rozdział A, część I, punkty 2.1, 3 i 4.1 rozporządzenia nr 999/2001 47.008
określone w załączniku III, rozdział A, część I, punkty 2.2, 4.2 i 4.3 rozporządzenia nr 999/2001 507.314
inne (kohorta zakażonych oraz podejrzanych) 678
Ogółem 555.000
5.2.    Szczegółowa analiza kosztów
Koszty Opis Liczba jednostek
Koszt jednostkowy
(w złotych)
Koszt całkowity (w złotych)(*) Finansowanie wspólnotowe
1. Badanie w kierunku BSE
1.1. Zakup testów Testy ELISA 624.000 40 24.960.000 +
2. Koszty dodatkowe
2.1. Badania odwoławcze lub referencyjne badanie histopatologiczne 150 127 19.050 +
badanie immunocytochemiczne lub immunobloting 150 422 63.300 +
2.2. Wypłata odszkodowań za zwierzęta zabite zgodnie z wymaganiami załącznika VII, punkt 2(b) rozporządzenia nr 999/2001 Liczba sztuk 678 3.733 2.530.974 +
2.3. Koszt całkowitego unieszkodliwienia podejrzanego lub zakażonego bydła oraz kohorty Liczba sztuk 678 527 357.306 +
Ogółem 27.930.630 +
(*) Są to szacunkowe koszty, które zostaną dostosowane do wielkości wydatków przewidzianych na zwalczanie chorób zakaźnych zwierząt w ustawie budżetowej na rok 2007.
6.      Podsumowanie kosztów
Rok: 2007                             Stan na dzień: 31 kwietnia 2006 r.
Choroba: gąbczasta encefalopatia bydła  Gatunek zwierząt: bydło
Obszar Ogólna liczba zwierząt Liczba zwierząt objętych badaniem w ramach programu Liczba zwierząt przebadanych Liczba zwierząt zbadanych indywidualnie Liczba zwierząt z dodatnimi wynikami badań Uboje Wskaźniki
liczba zwierząt poddanych ubojowi lub zabitych, u których stwierdzono dodatni wynik badania ogólna liczba zwierząt poddanych ubojowi % zbadanych zwierząt objętych programem % zwierząt zakażonych
1 2 3 4 5 6 7 8 9=(4/3)x100 10=(6/4)x100
Terytorium Rzeczypospolitej Polskiej 6.376.261 555.000 555.000 555.000 50 50 507.314 100 0,009
ZAŁĄCZNIK Nr 6
PROGRAM ZWALCZANIA I KONTROLI ZAKAŻEŃ WIRUSAMI WYSOCE ZJADLIWEJ GRYPY PTAKÓW D. POMORU DROBIU U DROBIU I PTAKÓW DZIKICH
(HIGHLY PATOGENIC AVIAN INFLUENZA – HPAI)
1.    Identyfikacja programu
Państwo Członkowskie:               Rzeczpospolita Polska
Choroba:                            Wysoce zjadliwa grypa ptaków d. pomór drobiu
Rok wdrożenia:                      2007
Data wysłania do Komisji Europejskiej:  31 maja 2006 r.
2.    Ogólne kryteria
1)   Program monitorowania został opracowany na podstawie § 12 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 grudnia 2004 r. w sprawie określenia jednostek chorobowych, sposobu prowadzenia kontroli oraz zakresu badań kontrolnych zakażeń zwierząt oraz projektu decyzji Komisji, oznaczonej numerem: SANCO/10268/2006/Rev5, w sprawie prowadzenia badań kontrolnych na obecność influenzy ptaków u drobiu i ptaków dzikich w Państwach Członkowskich. Stanowi on kontynuację poprzednich badań kontrolnych ustanowionych w decyzjach 2004/111/WE, 2004/630/WE, 2005/464/WE i 2006/101/WE.
2)   Celem badań monitoringowych jest:
a)   określenie częstotliwości występowania zakażeń wirusami wysoce zjadliwej grypy ptaków (Al) podtypu H5 i H7 u różnych gatunków drobiu,
b)   kontynuowanie nadzoru nad występowaniem wirusów wysoce zjadliwej grypy ptaków u ptaków dzikich (system wczesnego ostrzegania), które mogłyby przenieść się z ptaków dzikich do stad drobiu,
c)   wzbogacenie wiedzy na temat zagrożenia, ze strony ptaków dzikich, wysoce zjadliwą grypą ptaków dla zdrowia innych zwierząt.
3)   Pobieranie próbek obejmuje okres od dnia 1 stycznia do dnia 31 grudnia 2007 r.
4)   Badaniami będą objęte wszystkie gatunki drobiu, niezależnie od kierunku produkcji (z wyjątkiem kurcząt rzeźnych) utrzymywanego w warunkach fermowych (gospodarstwa), oraz ptaki dzikie.
5)   Badanie próbek będzie przeprowadzane w krajowym laboratorium referencyjnym do spraw diagnostyki wysoce zjadliwej grypy ptaków w Zakładzie Chorób Drobiu Państwowego Instytutu Weterynaryjnego – Państwowego Instytutu Badawczego (PIW – PIB) w Puławach. Próbki pobrane od drobiu będą badane serologicznie testem hamowania hemaglutynacji z antygenami H5N2 i H7N7 (pierwsze badanie) oraz H5N7 i H7N1 (badania potwierdzające). Próbki pobrane od ptaków dzikich będą badane wirusologiczne na zarodkach kurzych SPF i metodą RT-PCR/H5.
6)   Próbki do badań pobiera i przesyła Inspekcja Weterynaryjna, natomiast badania są wykonywane przez PIW – PIB w Puławach.
7)   Terytorialnie właściwe wojewódzkie inspektoraty weterynarii opracują i prześlą do Zakładu Chorób Drobiu PIW – PIB w Puławach harmonogram pobierania próbek.
8)   Wszystkie izolaty wirusa wysoce zjadliwej grypy ptaków oraz dodatnie surowice od ptaków wodnych będą wysłane do laboratorium referencyjnego Unii Europejskiej.
9)   Dodatnie H5 i H7 próbki uzyskane podczas badań kontrolnych drobiu i ptaków dzikich będą zgłaszane Komisji Europejskiej co 2 miesiące.
10)  Termin składania ostatecznych wyników badań do Komisji Europejskiej upływa dnia 31 maja 2008 r.
3.    Zasady pobierania próbek od drobiu
1)   Pobieranie próbek do badań serologicznych odbędzie się w czterech wyznaczonych województwach: lubuskim, dolnośląskim, kujawsko-pomorskim i zachodniopomorskim, które zostały wytypowane do prowadzenia monitoringu na podstawie analizy ryzyka. Próbki od drobiu fermowego będą pobierane w okresie od stycznia do grudnia 2007 r.
2)   Przy wyborze ferm do badań uwzględnia się chów drobiu na wybiegach, korzystanie z wód powierzchniowych, chów różnych gatunków drobiu i stad w różnym wieku.
3)   W odniesieniu do indyków, gęsi, kaczek i strusi badaniami będą objęte przede wszystkim fermy reprodukcyjne, a następnie fermy drobiu rzeźnego – uzupełniając do wyznaczonej liczby ferm danego gatunku drobiu.
4)   W przypadku kur próbki krwi będą pobierane tylko z ferm kur reprodukcyjnych oraz kur niosek jaj konsumpcyjnych (nioski towarowe). Kurczęta rzeźne nie będą objęte badaniami.
5)   Pobieranie próbek od drobiu reprodukcyjnego oraz kur niosek towarowych będzie odbywać się w okresie nieśności, najlepiej ze stad w końcowym okresie użytkowania.
6)   Pobieranie próbek od drobiu rzeźnego (indyki, gęsi, kaczki, strusie) będzie odbywać się na fermie w końcowym okresie tuczu (w ostatnim tygodniu przed ubojem) lub w rzeźni.
7)   Do badań serologicznych będą pobierane próbki krwi z każdej fermy wyznaczonej do badań w liczbie:
a)   po 10 próbek krwi od kur, indyków i ptaków łownych,
b)   po 40 próbek krwi od gęsi i kaczek,
c)   po 5 próbek krwi od strusi.
8)   Próbki krwi po ok. 2 ml pojemności będą pobierane do probówek co najmniej o 2-krotnie większej pojemności (nie używać probówek typu eppendorf) i po szczelnym zamknięciu przesłane schłodzone do temperatury ok. 4 °C przed upływem 48 godzin od pobrania do Zakładu Chorób Drobiu PIW – PIB w Puławach. Jeżeli czas od pobrania próbek do ich przesłania może być dłuższy, wydzieloną surowicę (bez krwinek) zamraża się w temperaturze ok. -20 °C i zamrożoną przesyła się przed upływem 2 tygodni od dnia pobrania.
9)   Pismo przewodnie przesyłane wraz z próbkami zawiera informacje o gatunku drobiu, typie użytkowym (reprodukcyjny, nieśny towarowy, rzeźny), wieku, miejscu pochodzenia i dacie pobrania próbki oraz szczepieniach przeciwko rzekomemu pomorowi drobiu.
10)  Łączna liczba próbek krwi do badań serologicznych w ramach programu wyniesie 12.180 z 686 ferm drobiu.
11)  W fermach drobiu, gdzie stwierdzono dodatnie wyniki serologiczne, będą przeprowadzone badania retrospektywne (ocena stanu epizootycznego, w tym analiza zdrowotności, produkcyjności i śmiertelności stada seropozytywnego i innych stad znajdujących się na terenie fermy). W przypadku gdy stado seropozytywne będzie znajdować się na fermie, zostaną pobrane ponownie próbki do badania serologicznego oraz dodatkowo do badania wirusologicznego.
12)  Wykaz ferm (gospodarstw) poszczególnych gatunków i kierunków użytkowania objętych badaniem w wyznaczonych województwach jest zawarty w tabelach 1-6.
Tabela 1. Fermy kur niosek reprodukcyjnych
Województwo Liczba ferm w województwie Liczba ferm objętych badaniem
Liczba próbek do przebadania
(10 próbek z fermy)
dolnośląskie 28 28 280
kujawsko-pomorskie 28 28 280
lubuskie 8 8 80
zachodniopomorskie 70 42 420
Razem 134 106 1.060
Tabela 2. Fermy kur niosek towarowych
Województwo Liczba ferm w województwie Liczba ferm objętych badaniem
Liczba próbek do przebadania
(10 próbek z fermy)
dolnośląskie 105 53 530
kujawsko-pomorskie 46 35 350
lubuskie 44 35 350
zachodniopomorskie 38 35 350
Razem 233 158 1.580
Tabela 3. Fermy indyków
Województwo Liczba ferm w województwie Liczba ferm objętych badaniem
Liczba próbek do przebadania
(10 próbek z fermy)
dolnośląskie 37 37 370
kujawsko-pomorskie 34 34 340
lubuskie 112 80 800
zachodniopomorskie 21 21 210
Razem 204 172 1.720
Tabela 4. Fermy gęsi i kaczek
Województwo Liczba ferm w województwie Liczba ferm objętych badaniem
Liczba próbek do przebadania
(40 próbek z fermy)
dolnośląskie 42 42 1.680
kujawsko-pomorskie 89 59 2.360
lubuskie 86 59 2.360
zachodniopomorskie 25 25 1.000
Razem 242 185 7.400
Tabela 5. Fermy strusi
Województwo Liczba ferm w województwie Liczba ferm objętych badaniem
Liczba próbek do przebadania
(5 próbek z fermy)
dolnośląskie 12 12 60
kujawsko-pomorskie 13 13 65
lubuskie 13 13 65
zachodniopomorskie 8 8 40
Razem 46 46 230
Tabela 6. Fermy ptaków łownych
Województwo Liczba ferm w województwie Liczba ferm objętych badaniem
Liczba próbek do przebadania
(10 próbek z fermy)
dolnośląskie 1 1 10
kujawsko-pomorskie 6 6 60
lubuskie 12 12 120
zachodniopomorskie 0 0 0
Razem 19 19 190
Oszacowanie kosztów badań drobiu(*):
1)   Koszty badań
Test HI do wykrywania przeciwciał dla wirusów H5 i H7: 12 euro/próbkę x 12.180 próbek = 146.160 euro (565.127,6 zł)
+ 10 % ponowne badanie = 14.616 euro (56.512,7 zł)
Ogółem: 160.776 euro (621.640,4 zł)
2)   Pobieranie i wysyłanie próbek do laboratorium
1 euro/próbkę x 12.180 próbek = 12.180 euro (47.093,9 zł)
Ogółem: 172.956 euro (668.734,3 zł)
______
(*) Są to szacunkowe koszty, które zostaną dostosowane do wielkości wydatków przewidzianych na zwalczanie chorób zakaźnych zwierząt w ustawie budżetowej na rok 2007.
Koszt programu obliczono według kursu średniego euro z dnia 27 kwietnia 2006 r., który wynosił 3,8665 zł. Wszystkie wartości są podane bez VAT.
4.    Zasady pobierania próbek od ptaków dzikich
Wymagania ogólne:
1)   Pobieranie próbek do badań jest organizowane i nadzorowane przez Inspekcję Weterynaryjną we współpracy z podmiotami zajmującymi się ochroną lub obserwacją ptaków i stacjami obrączkowania oraz myśliwymi.
2)   Badania obejmują monitoring czynny (próbki pobierane od żywych lub upolowanych ptaków niewykazujących objawów klinicznych chorób) i monitoring bierny (próbki pobrane od ptaków padłych).
3)   Próbki pobrane od ptaków dzikich są badane wirusologicznie na zarodkach kurzych SPF (wszystkie wirusy grypy typu A) i metodą RT-PCR (wirusy podtypu H5).
4)   Z uwagi na zalecenia zawarte w decyzji Komisji Europejskiej, o których mowa w ust. 2, konieczne jest, aby badanie próbek metodą RT-PCR było wykonane przed upływem 2 tygodni od pobrania i dlatego jest wskazane jak najszybsze dostarczanie próbek do laboratorium Zakładu Chorób Drobiu PIW – PIB w Puławach. W przypadku dodatnich wyników przeprowadzona będzie możliwie jak najszybciej analiza molekularna w celu określenia patotypu (HPAI lub LPAI).
Monitoring czynny:
1)   W okresie od lutego do maja (wiosenna migracja ptaków dzikich z południa na północ) będą pobierane próbki co najmniej od 400 ptaków dzikich z terenu 8 województw: kujawsko-pomorskiego, lubuskiego, łódzkiego, dolnośląskiego, podlaskiego, pomorskiego, warmińsko-mazurskiego i zachodniopomorskiego. Liczbę próbek do pobrania w wyznaczonych województwach przedstawia tabela 1.
2)   W okresie od września do grudnia (jesienna migracja ptaków dzikich z północy na południe) będą pobierane próbki co najmniej od 800 ptaków dzikich z terenu 11 województw: dolnośląskiego, kujawsko-pomorskiego, lubelskiego, lubuskiego, łódzkiego, mazowieckiego, podkarpackiego, podlaskiego, pomorskiego, warmińsko-mazurskiego, wielkopolskiego i zachodniopomorskiego. Liczbę próbek do pobrania w wyznaczonych województwach przedstawia tabela 2.
3)   Próbki od ptaków dzikich będą pobierane głównie od gatunków ptaków stanowiących największe ryzyko zakażenia, na trasach ich przelotów, w miejscach postojów lub ostoi, mieszania się ptaków migrujących różnych gatunków, przebywających w pobliżu ferm (gospodarstw) drobiu (możliwy kontakt z drobiem).
4)   Do badań wirusologicznych należy pobierać indywidualnie, za pomocą wymazówki, świeży kał lub wymazy kałowe z kloaki (na waciku wyraźnie widoczny kał) od różnych gatunków ptaków dzikich, w tym głównie od wędrujących ptaków wodnych z rzędu blaszkodziobych (zwłaszcza łabędzie nieme, kaczki krzyżówki i gęsi) oraz siewkowych (zwłaszcza mewy, bataliony, czajki). Wykaz gatunków ptaków dzikich stanowiących wysokie ryzyko zakażenia wirusami wysoce zjadliwej grypy ptaków przedstawia tabela 3.
5)   Próbki wymazów z kloaki lub świeżego kału pobiera się indywidualnie co najmniej od 5 ptaków tego samego gatunku w tym samym miejscu i czasie, a następnie natychmiast umieszcza w probówkach z podłożem transportowym dla wirusów (można użyć wymazówki z podłożem transportowym dla wirusów lub podłoża przygotowanego zgodnie z instrukcją Głównego Lekarza Weterynarii GLWet z VI. 420/lab -1/2003 z dnia 5 czerwca 2003 r. dotyczącą przeprowadzania badań laboratoryjnych w kierunku wysoce zjadliwej grypy ptaków d. pomoru drobiu). W jednej probówce z podłożem transportowym umieszcza się tylko 1 wymazówkę (nie łączyć).
6)   Pobrane próbki niezwłocznie umieszcza się w temperaturze ok. 4 °C i w takiej temperaturze transportuje do Zakładu Chorób Drobiu PIW – PIB w Puławach. Jeżeli nie jest możliwe dostarczenie próbek przed upływem 48 godz. od ich pobrania, to zamraża się je w temperaturze ok. -70 °C i dostarcza zamrożone, używając suchego lodu.
7)   Łączenie w próbki zbiorcze do 5 próbek od ptaków tego samego gatunku, pobranych w tym samym miejscu i czasie, odbywa się w laboratorium PIW – PIB w Puławach.
Tabela 1. Liczba próbek od ptaków dzikich w wyznaczonych województwach w okresie luty – maj (wiosenna migracja ptaków)
Województwo Liczba próbek
dolnośląskie 50
kujawsko-pomorskie 50
lubuskie 50
łódzkie 50
podlaskie 50
pomorskie 50
warmińsko-mazurskie 50
zachodniopomorskie 50
Ogółem 400
Tabela 2. Liczba próbek od ptaków dzikich w wyznaczonych województwach w okresie wrzesień – grudzień (jesienna migracja ptaków)
Województwo Liczba próbek
dolnośląskie 75
kujawsko-pomorskie 50
lubelskie 50
lubuskie 100
łódzkie 50
mazowieckie 50
podkarpackie 50
podlaskie 50
pomorskie 75
warmińsko-mazurskie 75
wielkopolskie 100
zachodniopomorskie 75
Ogółem 800
Monitoring bierny:
1)   W ramach monitoringu biernego planuje się przebadanie około 300 próbek pobranych od ptaków padłych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
2)   Wskazaniem do monitoringu biernego jest stwierdzenie przypadków wyraźnie zwiększonej śmiertelności lub objawów klinicznych choroby u ptaków, zwłaszcza:
a)   wśród gatunków wymienionych w tabeli 3, a także innych ptaków mających z nimi kontakt,
b)   w miejscach ostoi lub zatrzymywania się ptaków w okresie wędrówki wiosennej i jesiennej,
c)   w miejscach mieszania się dużej liczby ptaków migrujących różnych gatunków, głównie gatunków wymienionych w tabeli 3,
d)   w sąsiedztwie ferm (gospodarstw) drobiu domowego,
e)   w pobliżu tras przelotów ptaków migrujących.
3)   Z jednego miejsca pobiera się próbki od minimum 5 ptaków tego samego gatunku padłych w tym samym czasie.
4)   Od świeżo padłych ptaków pobiera się (na miejscu lub w najbliższym ZHW) próbki tkanek (mózg, serce, płuca, nerki, jelita). Próbki narządów miąższowych pobrane od tego samego ptaka można transportować w jednym opakowaniu, natomiast jelita pakuje się osobno, używając szczelnie zamykanych opakowań.
5)   Warunki dostarczenia próbek do laboratorium są takie same, jak podano w ust. 4 w części dotyczącej monitoringu czynnego w pkt 6.
6)   Przy pobieraniu próbek zachowuje się dużą ostrożność, minimalizując tworzenie aerozolu i pyłu, oraz stosuje się standardowe środki ochronne, takie jak: rękawice, okulary, maskę osłaniającą usta i nos, czepek, fartuch, a po próbobraniu dokładnie myje się ręce w wodzie z mydłem lub innym detergentem. Umyte ręce po wysuszeniu można dodatkowo zdezynfekować, używając 70 % roztworu alkoholu lub innego środka do dezynfekcji rąk.
Tabela 3. Wykaz gatunków ptaków stanowiących zwiększone ryzyko w związku z wysoce zjadliwą grypą ptaków d. pomorem drobiu
A. Wykaz gatunków ptaków dzikich stanowiących wysokie ryzyko zakażenia wirusami wysoce zjadliwej grypy ptaków d. pomoru drobiu
Nazwa polska Nazwa łacińska
łabędź czarnodzioby (łabędź mały) Cygnus columbianus
łabędź niemy Cygnus olor
gęsi
gęś krótkodzioba Anser brachyrhynchus
gęś zbożowa Anser fabalis
gęś białoczelna Anser albifrons
gęś mała Anser erythropus
gęś gęgawa Anser anser
bernikla białolica Branta leucopsis
bernikla obrożna Branta bernicla
bernikla rdzawoszyja Branta ruficollis
bernikla kanadyjska Branta canadensis
kaczki
świstun Anas penelope
cyraneczka Anas crecca
krzyżówka Anas platyrhynchos
rożeniec Anas acuta
cyranka Anas querquedula
płaskonos Anas clypeata
kaczka jarzębata (marmurka) Marmaronetta angustirostris
hełmiatka Netta rufina
głowienka Aythya ferina
czernica Aythya fuligula
brzegowe
czajka Vanellus vanellus
siewka złota Pluvialis apricaria
rycyk Limosa limosa
batalion Philomachus pugnax
mewy
mewa śmieszka Larus ridibundus
mewa pospolita Larus canus
B. Wykaz ptaków dzikich najczęściej występujących w pobliżu ferm (gospodarstw) utrzymujących drób domowy
Nazwa polska Nazwa łacińska Rodzaj zagrożenia
1 2 3
1. Gatunki ptaków występujące w Europie
gęś domowa Anser anser domestica wysokie
kaczka krzyżówka Anas platyrhynchos wysokie
kaczka piżmowa Cairina moschata wysokie
gołąb skalny Columba livia wysokie
wróbel domowy Passer domesticus wysokie
2. Gatunki ptaków występujące w pobliżu drobiu w północnej Europie
siewka złota Pluvialis apricaria niskie
czajka Vanellus vanellus średnie
mewa śmieszka Larus ridibundus wysokie
mewa pospolita Larus canus wysokie
mewa srebrzysta Larus argentatus niskie
gołąb grzywacz Columba palumbus wysokie
gołąb sierpówka Streptopelia decaocto wysokie
bażant Phasianus colchicus wysokie
skowronki Alauda & Galerida spp. niskie
kwiczoł Turdus pilaris średnie
droździk Turdus iliacus średnie
sroka Pica pica wysokie
kawka Corvus monedula wysokie
gawron Corvus frugilegus średnie
czarnowron (wrona czarna) Corvus corone średnie
kruk Corvus corax niskie
szpak Sturnus vulgaris wysokie
wróbel domowy Passer domesticus wysokie
mazurek Passer montanus wysokie
trzandlowate Miliaria, Emberiza spp. średnie
3. Gatunki wodne
czaple Egretta spp. niskie
czaple Ardea spp. średnie
kormoran czarny Phalacrocorax carbo średnie
bociany Ciconia spp. niskie
łabędź niemy Cygnus olor średnie
gęś gęgawa Anser anser średnie
bernikla kanadyjska Branta canadensis niskie
kaczki Anas & Aythya spp. niskie
krzyżówka Anas platyrhynchos wysokie
łyska Fulica atra średnie
kokoszka (kurka wodna) Gallinula chloropus średnie
Oszacowanie kosztów badań ptaków dzikich(*)
1)   Izolacja wirusologiczna: 80 euro/próbkę x 350 próbek zbiorczych = 28.000 euro (108.262 zł)
+ 10 % ponowne badanie = 2.800 euro (10.826,2 zł)
RT-PCR/H5: 40 euro/próbkę x 350 próbek zbiorczych = 14.000 euro (54.131 zł)
+ 10 % ponowne badanie = 1.400 euro (5.413,1 zł)
Ogółem: 46.200 euro (178.632,3 zł)
2)   Pobieranie próbek
2 euro/próbkę x 1.500 = 3.000 euro (11.599,5 zł)
Ogółem: 49.200 euro (190.231,8 zł)
Ogółem (monitoring u drobiu i ptaków dzikich): 222.156 euro (858.966,1 zł)
______
(*) Są to szacunkowe koszty, które zostaną dostosowane do wielkości wydatków przeznaczonych na zwalczanie chorób zakaźnych zwierząt w ustawie budżetowej na rok 2007.
Koszt programu obliczono według kursu średniego euro z dnia 27 kwietnia 2006 r., który wynosił 3,8665 zł. Wszystkie wartości są podane bez VAT.